Σάββατο, 29 Σεπτεμβρίου 2018

Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ


                                                                  
                                                                                   
Αθανασίου Ε.  Καραθανάση*
                                                                        

Στις εκκλησίες μας, καθώς αρμόζει στους Ορθόδοξους Χριστιανούς τιμούμε θρηνητικά την Καταστροφή της Μ. Ασίας, Μικρασιάτες και συνέλληνες Μακεδόνες. Δεν  πάνε και πολλά χρόνια που έφυγαν για την Μ. Ασία των ουρανών, γέροντες πια, και οι τελευταίοι Μικρασιάτες πρόσφυγες που έζησαν την οδύνη της Καταστροφής του 1922, παίρνοντας μαζί τους πολλά τραγικά που δεν ήθελαν ποτέ να διηγηθούν, για να μη ταράζουν με αυτά τις ψυχές των παιδιών και των εγγονών τους.
Έμειναν, ωστόσο, πολλές διηγήσεις άλλων, που λιγόλογες μεν, αλλά μαρτυρούν συγκλονιστικά τα πάθη τους εκείνης της εποχής, που, τελικώς, βέβαια, συγκροτούν αυτό που καθιερώθηκε πια διεθνώς και με λέξη κατά το ήμισυ ελληνική Γενοκτονία. Διότι περί Γενοκτονίας πρόκειται.
Τέτοιες ημέρες πριν από 98 χρόνια συντελούνταν στην Μ. Ασία ο πλήρης αφανισμός ενός λαού και μιας ιστορίας πάνω από 3.000 χρόνια. Όσα συνέβησαν εκεί συνιστούν σαφώς εθνοκάθαρση και γενοκτονία, από τις πρώτες μάλιστα στην παγκόσμια ιστορία. Γι’ αυτό οι Μικρασιάτες εμείς, δεύτερης και τρίτης γενιάς, στους ναούς μας τελούμε, μαζί με τους λοιπούς συνέλληνες, πάνδημα μνημόσυνα υπέρ αναπαύσεως των ψυχών τους. Μνημόσυνο νεομαρτύρων του Γένους, γιατί μαζί με τους Μικρασιάτες μαρτύρησαν για τις αξίες και την περηφάνεια της Πατρίδος και χιλιάδες νέα στρατευμένα παιδιά απ’ όλη την Ελλάδα και μαρτυρούν τούτο τα τιμημένα ονόματά τους στα ηρώα στις πλατείες των χωριών τους. Έπεσαν υπέρ Πατρίδος, γράφεται σ’ αυτά, την περίοδο 1918 – 1922. Η Μικρασία είναι ένας απέραντος χώρος πολιτισμού, πνευματικής δημιουργίας, αλλά και απέραντος χώρος μαρτυρίου και η γη της κρύπτει ευλαβικά τα οστά εκατοντάδων Ρωμηών. Γι’ αυτό και τούτες τις μέρες σύμπασα η Μ. Ασία νιώθει μιαν αντάρα, σαν να θέλουν οι νεκροί μας να σηκωθούν, να μας θυμίσουν τα πάθη τους. Κι όποιος τύχει να βρίσκεται τέτοιες μέρες στην Σμύρνη, ακούει τις οιμωγές και τους θρήνους των αθώων θυμάτων της ανείπωτης τραγωδίας και ψηλά στον ουρανό της ένα μαύρο σύννεφο σαν να είναι το αιματοβαμμένο ράσο του Δεσπότη μας και πρώτου θύματος της τραγωδίας, του αγίου Χρυσοστόμου. Το πρώτο ιερό σφάγιο του Γένους της Μικρασίας στην νεώτερη ιστορία στον κύκλο αυτόν του μαρτυρίου. Υπό την γη της κοιμούνται τον νήδυμο ύπνο δεκάδες χιλιάδες μαρτύρων. Άρα η Μ. Ασία ζει και η Ιωνία ζει, ακόμη και οι Τούρκοι, έστω παρεφθαρμένα, μας ονομάζουν Γιουνάν, δηλ. Ίωνες και την πατρίδα μας Γουνανιστάν, δηλ. Ιωνία. Και ζει η Μ. Ασία και το νιώθουμε σαν την επισκεπτόμαστε και ακούμε τον θρήνο των δικών μας. Εδώ υπάρχουν ψυχές, δεν τις ακούτε;  σαν να μας λένε.
Η έκταση της καταστροφής είναι αδύνατον να καταγραφεί, ούτε ακόμη και ο αριθμός των νεκρών και των προσφύγων που ήλθαν στην Ελλάδα. Το νικημένο και διαλυμένο ελληνικό κράτος εκείνων των ημερών αδυνατούσε να μετρήσει το μέγεθος της καταστροφής, ούτε τον αριθμό των νεκρών, των αιχμαλώτων. Ξέρουμε μόνον ότι ο αριθμός των προσφύγων που ήλθαν στην Ελλάδα ανέρχεται στρογγυλοποιημένος στο 1.500.000 ψυχές και ότι στο τέλος της Μικρασιατικής Εκστρατείας το ελληνικό στοιχείο έφθανε στα 2.500.000 ψυχές. Και δεν ήσαν μόνον αυτοί, γιατί στον πρώτο διωγμό του 1914 χάθηκαν άλλες 150.000 ψυχές. Είναι δύσκολο στον καθένα μας να απαριθμεί αριθμούς νεκρών, προσφύγων, αγνοουμένων. Επιβεβλημένο καθήκον, πάντως, είναι, για να θυμούμαστε κι ας είναι μνημόσυνο για ανάπαυση των ψυχών τους. Κι ας λάβουμε υπόψη ότι στον αριθμό των αθώων θυμάτων δεν συμπεριλαμβάνονται όσοι χάθηκαν στα τουρκικά στρατόπεδα κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, μα πιο πολύ εκείνοι που πέθαναν στα μαρτύρια των στρατοπέδων του Ουσάκ, του Κασαμπά, της Φιλαδελφείας, της Καππαδοκίας. Κι εκείνοι που χάθηκαν στις ατελείωτες πορείες του λευκού θανάτου ή στο ταξίδι τους προς την Ελλάδα. Κι ακόμη εκείνοι που έμειναν, καθώς δεν βρέθηκαν κατά τις μέρες της Ανταλλαγής κι έμειναν για πάντα στην Τουρκία, τούρκεψαν έπειτα, ζώντας την τραγωδία της αλλαξοπιστίας. Και τι έγιναν άραγε τα δύστυχα ορφανά παιδιά που περιμάζεψαν τουρκικές αρχές ή φιλάνθρωπες τουρκικές οικογένειες; Πόσες εκατοντάδες ψυχών χάθηκαν στα τάγματα εργασίας, τα φρικτά αμελέ ταμπουρού, κυρίως στον πρώτο διωγμό του 1914, οπότε εξοντώθηκαν και εξορίσθηκαν πάνω από 150.000 Ρωμηών. Και πόσοι, πάλιν, χάθηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης εκείνες τις είκοσι και πλέον ημέρες της αναμονής, ώσπου να έλθουν τα πλοία σωτηρίας. Ποίοι άραγε γνωρίζουν, και αν γνωρίζουν, την αλήθεια και γιατί την απέκρυψαν. Νομίζω ότι κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει. Αυτά και άλλα, αναμφιβόλως, συνιστούν την Γενοκτονία του Μικρασιατικού Ελληνισμού, που είναι σαφής Γενοκτονία, καθώς, Γενοκτονία σημαίνει όταν ένας λαός φονεύει, αιχμαλωτίζει, καταπιέζει, προβαίνει σε φόνους οικογενειών σε βάρος ενός άλλου λαού, αριθμητικά κατώτερου, οικονομικά ανίσχυρου, διαφορετικής θρησκείας και Γένους. Με ένα λόγο, η Γενοκτονία, με οποιαδήποτε μορφή διαπράττεται, θεωρείται εγκληματική πράξη με απόφαση Γ. Συνελεύσεως του ΟΗΕ στις 9 Σεπτ. 1948 και φέρει και ατομική ευθύνη όποιος μετέχει στην διάπραξή της. Από την ιδική της πλευρά η Τουρκία αρνείται να δεχθεί την Γενοκτονία των Ελλήνων της Μ. Ασίας, μολονότι, σπάνια βέβαια, ακούγονται κι εκεί φωνές ότι πράγματι υπήρξε Γενοκτονία στην Μ. Ασία, σ’ όλη την Μ. Ασία, τον Πόντο, την Καππαδοκία. Το μέγεθος της Γενοκτονίας γίνεται μεγαλύτερο όταν συναριθμηθεί συνολικά και καταμετρηθεί ο αριθμός των γενοκτονηθέντων Ρωμηών απ’ όλη γεωγραφικά την Μ. Ασία,  τον Πόντο, την Καππαδοκία. Πολύ δε περισσότερον όταν προστεθεί και η Γενοκτονία των Ρωμηών της Ανατ. Θράκης. Με ένα λόγο, η Γενοκτονία της Ρωμηοσύνης της Ανατολής στοίχισε την ζωή σε 1.000.000 Έλληνες,  από ένα σύνολο 2.500.000 που ως το 1922 κατοικούσε στις πανάρχαιες εστίες του Ελληνισμού και επαναλαμβάνω ότι είναι από τα πλέον πρωτοφανή εγκλήματα στην ανθρωπότητα. Πραγματικότητα και αλήθεια που εξέφρασαν δύο εξέχουσες φυσιογνωμίες της εποχής που παρηκολούθησαν από κοντά τα τραγικά αυτά γεγονότα του 1922 και τις επιπτώσεις τους μετά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα. Πρόκειται για τον George Horton και τον Χένρι Μοργκεντάου, στους οποίους ας προστεθεί και ο Αμερικανός συγγραφεύς – δημοσιογράφος Χεμινγουέι που περιέγραψε την φυγή των Ανατολικοθρακιωτών. Σημείωσα παραπάνω για την συνέχεια της Γενοκτονίας κι εδώ στην Ελλάδα καθώς κάθε χρόνο από το 1922 – 1928 χάνονταν 70.000 πρόσφυγες από τις κακουχίες που είχαν υποστεί και από τις μολυσματικές ασθένειες στις απάνθρωπες συνθήκες που ζούσαν ως πρόσφυγες πια στην Ελλάδα, που αδυνατούσε να περιθάλψει το 1.500.000 της προσφυγιάς. Οι δικοί μας άφησαν πίσω τους μνημεία βαρύτιμα, εκκλησιές περίλαμπρες, που άλλες οι σημερινοί και τοτινοί γείτονες έκαψαν, έκαναν στάβλους, αποθήκες, άφησαν περιουσίες με αναλογία 1 προς 127.
Δεν είναι, κατά την άποψή μου, μικρή και η ευθύνη των δήθεν συμμάχων που αδιαφόρησαν εγκληματικά στις μέρες της οδύνης και του μαρτυρίου των Μικρασιατών στην προκυμαία της Σμύρνης, αλλά και στα όσα συνέβησαν πριν την Καταστροφή. Ένας αιχμάλωτος αξιωματικός του ελληνικού στρατού γράφει για την στάση των συμμάχων. Κατά τι διαφέρετε σεις οι φίλοι μου κι οι συναγωνιστές μου από τους λύκους που τρώνε όποιον από το κοπάδι θα πέσει πληγωμένος (κι εννοούσε βέβαια την Ελλάδα). Εμένα τον μωρόν αδελφό σας, μέσα από την μωρία μου, με σπρώξατε στην άβυσσο και με τον θανάσιμο εχθρόν μου εκάματε από πάνω λυκοφιλίες, μαζί του με χλευάσατε στην δυστυχία μου και μοιραστήκατε τα ιμάτιά μου και επί τον ιματισμόν μου εθέσατε κλήρον. Κι όλη η Χριστιανική Ανατολή μέσα από την άβυσσο του πόνου της, περιμένει την δίκαιη φωνή που θα ρωτήσει την Ευρώπη Κάιν πού είναι ο αδελφός σου; εννοώντας τον δολοφονημένο από τον αδελφό του, Άβελ, που είναι, εν προκειμένω η Ελλάδα. Η Ελλάδα του 1922, η Ελλάδα του 2018. Τότε δεν ήσαν μόνον τα λάθη μας, ο Εθνικός Διχασμός αλλά και η προδοσία των δήθεν συμμάχων. Τώρα, στα 10 χρόνια της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης στην χώρα μας, πάλιν αίτιοι της Καταστροφής μας εμείς οι ίδιοι, αλλά και οι άδικοι θεσμοί και δανειστές, που για να σωθούν αυτοί τιμωρούν εμάς.
Εμείς τα παιδιά και εγγόνια των προσφύγων, βιώνουμε την θυσία και το μαρτύριο των γονιών μας που άφησαν τις πατρίδες μας έρημες και ορφανεμένες εκείνο τον αθέατο Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 1922 και μας ζητούν ενωμένους να συνεχίσουμε όλοι μαζί, Μικρασιάτες, Πόντιοι, Καππαδόκες, Ανατολικοθρακιώτες, να τιμούμε με θρήνο αλλά και ελπίδα μία κοινή μέρα Γενοκτονίας. Έτσι, η μνήμη όλων αυτών των Ρωμηών της Γενοκτονίας θα είναι πιο ζωντανή, διεκδικητική κατά πάντα κι οι ψυχές τους αναπαυμένες στις γωνιές του Παραδείσου.          
                                        

                                                                    






*Oμότ. Καθηγητής του Α.Π.Θ.                                                               
 Καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας