Δευτέρα, 3 Δεκεμβρίου 2018

Μοναδική Γη


Γιατί είναι η Γη μοναδική; Από τις γενικές γνώσεις μας και τα προλεγόμενα στο βιβλίο αυτό, θα μπορούσαμε να απαντήσουμε στο ερώτημα αν η Γη είναι ένας μοναδικός πλανήτης στο πλανητικό μας σύστημα και ίσως πολύ σπάνιος στο γαλαξία μας, και αν πραγματικά διαθέτει ορισμένα αποκλειστικά δικά του χαρακτηριστικά που δεν διαθέτουν οι άλλοι πλανήτες. Διαθέτει έναν ευκίνητο και αεικίνητο φλοιό, ένα δυναμικό εσωτερικό, νερό – πολύ νερό – μια καταπληκτική ατμόσφαιρα με τη μοναδική προστασία της οζονόσφαιρας, μια ισχυρή και εκτεταμένη μαγνητική ασπίδα, και πάνω απ’ όλα ζωή, διαχρονική γεωποικιλότητα και μεγάλη βιοποικιλότητα, πραγματικά μοναδική. Αν για τους άλλους πλανήτες σχεδιάζονται ή εκτελούνται πολύχρονα και πολυδάπανα πειράματα για να ανιχνευθούν λίγοι μικροοργανισμοί ή τα χημικά τους κατάλοιπα, εδώ σ’ αυτόν τον πλανήτη υπάρχουν εκατομμύρια είδη, τα περισσότερα άγνωστα σε μας ακόμη, και απείρως μεγάλος αριθμός οργανισμών που έχουν πολύπλοκη και εξαιρετικά αναπτυγμένη δομή και αρχιτεκτονική κατασκευή, από το μικρότερο έως το μεγαλύτερο, και εντυπωσιακή λειτουργία τόσο ως άτομα και είδη, όσο και ως ομάδες ή οικογεωσύνολα. Τέλος, αυτός ο πλανήτης παρήγαγε και εμάς τους ανθρώπους, τη νόηση και την περιέργεια για να τα ανακαλύψουμε και να τα ερμηνεύσουμε όλα τούτα. Η διαρκής εξέλιξη δημιούργησε την πολυπλοκότητα, τον άνθρωπο, τη σκέψη. Τι άλλο μπορεί να προκύψει στο μέλλον, πέρα από τη νόηση που γεννήθηκε ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης εξέλιξης, δεν μπορεί να το προβλέψει κανένα επιστημονικό μοντέλο και σενάριο, ούτε η πιο καλπάζουσα και αχαλίνωτη φαντασία μας.

Αλλά ας συνοψίσουμε μερικές από τις κύριες μοναδικότητες της Γης ξεκινώντας από την αστρονομική της θέση.

·       Η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο, γνωστή ως ελλειπτική, είναι πολύ κοντά στην κυκλική, έτσι ώστε η θερμότητα που δέχεται από αυτόν να είναι γενικά σταθερή. Αν η τροχιά της ήταν περισσότερο ελλειπτική θα δεχόταν μικρότερες ποσότητες τους χειμερινούς μήνες και θα πάγωνε, ενώ θα ψηνόταν κυριολεκτικά τους θερινούς. Σε τέτοιες συνθήκες μεγάλες ποσότητες του νερού των ωκεανών και των θαλασσών πιθανώς θα εναλλάσσονταν από την υγρή στη στερεή κατάσταση σε ετήσια βάση και ίσως μόνο λίγες και περιορισμένες μορφές ζωής, σε περιορισμένες υδάτινες κοιλότητες, θα μπορούσαν να αναπτυχτούν. Επίσης σημαντικό ρόλο στη δημιουργία των εποχών κατέχει η κλίση του άξονα της Γης (23,5ο). Εξαιτίας της κλίσης της, η ηλιακή ακτινοβολία διαφέρει περιοδικά στο βόρειο και το νότιο ημισφαίριο. Η μέγιστη διαφοροποίηση συμβαίνει στα ηλιοστάσια.

·       Η Γη έχει ιδανική μάζα και όγκο, έτσι ώστε το μέγεθός της να δημιουργεί ιδανική βαρυτική έλξη. Αν ήταν λίγο μεγαλύτερη σε μέγεθος, τότε η έλξη της βαρύτητας θα ήταν ισχυρότερη και μεγάλες μορφές ζωής, όπως οι γιγαντόσωμοι δεινόσαυροι, τα μεγάλα θηλαστικά και πιθανόν και εμείς, δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν. Αν ήταν αρκετά μικρότερη, η ατμόσφαιρά της δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί ποτέ και ιδιαίτερα δεν θα δημιουργούνταν το ζωογόνο οξυγόνο, γιατί θα διέφευγε στο διάστημα, οπότε δεν θα μπορούσε να υπάρξει ζωή στην ξηρά.

·       Η ατμόσφαιρά της, αποτελείται από μια καταπληκτική ιδανική σύσταση αναλογιών αζώτου, οξυγόνου, υδρατμών, διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων σε ίχνη, ώστε να ευνοεί την ανάπτυξη ζωής, αλλά και να επηρεάζεται από αυτήν.

·       Αυτός ο πλανήτης κατέχει μια ιδανική θέση στο πλανητικό μας σύστημα και έχει επίσης ιδανική απόσταση από τον Ήλιο. Βρίσκεται στην «κατοικήσιμη» ζώνη, δηλαδή στην περιοχή όπου υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί ζωή. Αν για παράδειγμα η Γη βρισκόταν 5% της απόστασής της πιο κοντά στον Ήλιο, όλο το νερό της θα είχε εξατμισθεί. Χωρίς νερό σε υγρή μορφή, το αέριο διοξείδιο του άνθρακα δεν θα διαλυόταν στον ωκεανό, δεν θα σχημάτιζε ιζηματογενή πετρώματα και δεν θα εμπλούτιζε την ατμόσφαιρά της. Η Γη τότε θα έμοιαζε περισσότερο με τον πλανήτη Αφροδίτη, θα παρουσίαζε υψηλές επιφανειακές θερμοκρασίες και ίσως δεν ανέπτυσσε ποτέ ζωή. Αν αντίθετα βρισκόταν 5% μακρύτερα από τον Ήλιο, τότε νερό και διοξείδιο του άνθρακα θα πάγωναν και ίσως θα υπήρχαν μερικές μόνο απλές μορφές ζωής σε λίγες και περιορισμένες περιοχές που θα μπορούσαν να τις αναπτύξουν και να τις διατηρήσουν. Η Γη θα έμοιαζε περισσότερο με τον Άρη.

·       Η Γη έχει πυρήνα σε ρευστή κατάσταση που δημιουργεί το ισχυρό μαγνητικό της πεδίο. Η σημασία της μαγνητόσφαιράς της, ως μαγνητικής ασπίδας της ζωής, οφείλεται στον “ρευστό” εξωτερικό πυρήνα της. Αν δεν υπήρχε, τότε η κοσμική ακτινοβολία δεν θα επέτρεπε ποτέ την ανάπτυξη της ζωής στην ξηρά, ούτε φυσικά θα εμφανιζόταν ο άνθρωπος. Επίσης ανάλογη σημασία για την ύπαρξη και τη διατήρηση της ζωής στην ξηρά έχει και το μοναδικό στρώμα του όζοντος, για το οποίο πολλά γράφονται και συζητούνται σε επιστημονικό και σε εκλαϊκευμένο επίπεδο τελευταία.

·       Έχει ένα λεπτό και ιδιαίτερα κινητικό φλοιό. Τα ρεύματα μεταφοράς του μανδύα και ο λεπτότατος φλοιός προσδίδουν μια αργή αλλά διαρκή ευκινησία στη λιθόσφαιρα και κυρίως στα ανώτατα στρώματα του φλοιού, και μια διαρκή ανανέωση των πετρωμάτων της γήινης επιφάνειας και των αερίων της ατμόσφαιρας. Αν η Γη δεν διέθετε ένα θερμό εσωτερικό, λεπτότατο, ευκίνητο και εύπλαστο φλοιό, τις μεγάλες και μικρές τεκτονικές πλάκες που κινούνται διαρκώς, θα παρουσίαζε πολλά από τα χαρακτηριστικά των νεκρών πλανητών. Η Γη διατηρεί την αρχική θερμότητα της δημιουργίας της και ταυτόχρονα αναθερμαίνεται από τις ραδιενεργές διασπάσεις στοιχείων όπως του Ουρανίου, Καλίου και άλλων.

·       Η Σελήνη δεν είναι απλώς ένας δορυφόρος της Γης που για κάποιο λόγο «έτυχε» να περιφέρεται γύρω της και να εμπνέει ποιητές και ερωτευμένους. Αποτελεί ένα «αντίβαρό» της, που κρατά τον άξονα της Γης σταθερό, ή καλύτερα επιτρέπει μικρές μόνο διακυμάνσεις. Διαφορετικά, οι διακυμάνσεις της Γης θα ήταν τόσο μεγάλες που θα είχαν τρομακτικές συνέπειες στο κλίμα και τη ζωή. Το γεωλογικό αρχείο δείχνει ότι πολλές φορές στο παρελθόν μικρές διακυμάνσεις του άξονα της Γης είχαν μεγάλες επιδράσεις στο παγκόσμιο κλίμα και σημαντικές ανακατατάξεις στα ζωικά είδη.

·       Μια άλλη αστρονομική ιδιαιτερότητα της Γης είναι ότι δέχεται πολύ λιγότερους αστεροειδείς σε σχέση με τους άλλους πλανήτες, όχι μόνο γιατί η ατμόσφαιρα της διαλύει μικρού και μεσαίου μεγέθους ουράνια αντικείμενα (μετεωρίτες) που τη βομβαρδίζουν, αλλά κυρίως γιατί τα ισχυρότατα βαρυτικά πεδία άλλων πλανητών, όπως του πελώριου Δία, εκτρέπουν κομήτες, αστεροειδείς και άλλα ουράνια σώματα προστατεύοντας έμμεσα τη μικρότερη Γη. Η γειτονιά της Γης, με ένα χωρίς ζωή αλλά μεγάλου μεγέθους γείτονα, αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα για τη γεωλογική της εξέλιξη και την ανάπτυξη της ζωής.

·       Η παραγόμενη στο εσωτερικό της Γης θερμότητα και λόγω ραδιενεργών διασπάσεων, σε συνδυασμό με το μέγεθός της, το λεπτό και διαρρηγμένο φλοιό της, εξασφαλίζουν τις μικρότερες δυνατές απώλειες θερμότητας και τη διατήρηση μιας θερμικής ισορροπίας, που δεν επιτρέπουν την ολοκληρωτική ψύξη του πλανήτη μας, όπως συνέβη με τον Άρη, την Αφροδίτη και τον Ερμή. Αυτοί οι πλανήτες ψύχθηκαν και νεκρώθηκαν νωρίς, ενώ η Γη παραμένει ζεστή στο εσωτερικό της και κινητική. Συνεπώς παρουσιάζει σημαντικές επίσης ιδιαιτερότητες ως γήινο σύστημα. Πρόσφατα στοιχεία για τη σεισμικότητα της Σελήνης, τη δομή του φλοιού και γενικά του εσωτερικού των άλλων πλανητών και των δορυφόρων τους, δείχνουν αυτή τη μεγάλη μοναδικότητα στη δομή της Γης και τις καταπληκτικές λειτουργίες του εσωτερικού της.

·       Οι λειτουργίες του πυρήνα επηρεάζουν όλο το σύστημα: μανδύα, φλοιό, ωκεανούς, μαγνητόσφαιρα, ζωή. Η δυναμική των τεκτονικών πλακών της λιθόσφαιρας με τις άπειρες αργές μικρομετακινήσεις και μικροδιαρρήξεις, που μόνο μερικές φορές εκδηλώνονται στιγμιαία, αλλά πολύ δυναμικά, ως σεισμοί, με τις μικρές ηφαιστειακές διεισδύσεις ή τις μεγάλες επιφανειακές εκχύσεις λάβας, με τις κατολισθήσεις στην επιφάνεια και τις υπόγειες ανακατατάξεις των πετρωμάτων, με τη μακροχρόνια αναδίπλωση των στρωμάτων του φλοιού και τη δημιουργία βουνών, κοιλάδων και θαλάσσιων τάφρων, με όλη αυτή τη θαυμαστή κινητικότητα, συμβάλλουν ευεργετικά στο άλλο μεγάλο «θαύμα» της δημιουργίας, της εξέλιξης και της διατήρησης της ζωής.

·       Η Γη έχει μια μεγάλη ποικιλία περιβαλλόντων (γεωποικιλότητα), με την πολύ μεγάλη ποικιλία έμβιων όντων (βιοποικιλότητα).

Εκτός από αυτές τις μεγάλες ιδιαιτερότητες του πλανήτη Γη, που περιγράφηκαν επιγραμματικά παραπάνω, ένας σχολαστικός ερευνητής θα μπορούσε να ανακαλύψει και να διατυπώσει πολλές άλλες που συγκροτούν έναν πλανήτη πραγματικά μοναδικό, ένα λειτουργικό γήινο σύστημα.


Η πρόσφατη επιστημονική αντίληψη, των τελευταίων δεκαετιών, είναι ότι το σύμπαν είναι γεμάτο από πλανήτες στο μέγεθος της Γης. Υπάρχουν τουλάχιστον 10 τρισεκατομμύρια πλανητικά συστήματα στο ορατό σύμπαν. Σύμφωνα με τη «πλανητική απογραφή» που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, ένα στα τέσσερα αστέρια στο σύμπαν, όπως ο Ήλιος, έχουν πιθανότατα πλανήτες που θυμίζουν τον δικό μας. Το ερώτημα είναι πόσοι και ποιοι από αυτούς τους πλανήτες έχουν ανάλογα χαρακτηριστικά, τις μοναδικότητες της Γης. Το ερώτημα αυτό θα αργήσει να απαντηθεί.




ΓΕΩΣΥΣΤΗΜΑ «ΓΑΙΑ», Κατανοώντας τη δομή και λειτουργία του πλανήτη μας, Εκδόσεις Liberal Books, Αθήνα 2018.  Σπύρος Β. Παυλίδης Καθηγητής Γεωλογίας Α.Π.Θ. και  Αλέξανδρος Α. Χατζηπέτρος Επίκουρος Καθηγητής Γεωλογίας Α.Π.Θ.

Επίσης αντίστοιχο κεφάλαιο από το Βιβλίο «ΠΑΝ-ΓΑΙΑ, μια διαφορετική βιο-γεωλογική διαδρομή στον Πλανήτη Γη», εκδόσεις Leader Books,  Αθήνα 2007, Σπ. Παυλίδης

και  . . . . . πολλά άλλα . . .


What Makes Earth Special Compared to Other Planets



https://www.space.com/5595-earth-special-compared-planets.html



Rare Earth hypothesis Wikipedia  . . . . . . . .  .



Σπύρος  Παυλίδης

Ομότιμος Καθηγητής Γεωλογίας Α.Π.Θ.



From: Σπύρος Παυλίδης [mailto:pavlides@geo.auth.gr]
Sent: Saturday, December 1, 2018 9:26 AM
To: 'dialogos-dep@faedrion.ee.auth.gr' <dialogos-dep@faedrion.ee.auth.gr>
Subject: RE: AMAZING EARTH [Dialogos-DEP] Απίστευτο ρεσιτάλ σκοταδισμού από τον Άνθιμο!



". . . Earth is the MOST amazing place in the known universe . . .”

From the book “This is Planet Earth” New Scientist, J. Webb (|Ed.) 2018



Σπύρος Β. Παυλίδης

Ομότιμος Καθηγητής Γεωλογίας Α.Π.Θ.

Tel. : +302310 998494