Σάββατο, 9 Μαρτίου 2019

Γερμανικές ασχημίες (Α΄) & (Β)


                                                                   
                                                                        Γράφει ο  Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης
                                                                            Oμότ. Καθηγητής του Α.Π.Θ.
                                                                          Καθηγητής του Πανεπιστημίου
                                                                         Λευκωσίας                                       
Θεσσαλονίκη, 27  Φεβρουαρίου 2019


                                                                        
Αγαπητέ Ιωάννη, με αφορμή δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Die Welt, που αναπαράγει την θεωρία του Fallmerayer, σου θυμίζω ορισμένα απ’ αυτήν την θεωρία και παρακαλώ για τις συμπληρώσεις και διορθώσεις σου επ’ αυτού.


Το 1830, περίοδο κατά την οποία το νεοελληνικό κράτος μόλις εξήρχετο από τις στάχτες του Αγώνα του 1821, κυκλοφορήθηκε το βιβλίο του Γερμανού ιστορικού και θεολόγου Jakob Philipp Fallmerayer Ιστορία της Χερσονήσου του Μορέως κατά τον Μεσαίωνα, (στην γερμανική), όπου υπεστήριζε ότι οι Νεοέλληνες, εμείς δηλ., είμεθα απόγονοι Σλάβων και Αλβανών και ότι ουδεμία σχέση έχουμε με τους αρχαίους Έλληνες.
Επεδίωκε, έτσι, ο Fallmerayer να αποκόψει κάθε σχέση των Ελλήνων με τις ιστορικές καταβολές τους και να τους στερήσει, με τον τρόπο αυτόν, κάθε ιστορικού δικαιώματος για την προβολή των αλυτρωτικών διεκδικήσεών τους. Και ακόμη παραπέρα: επιθυμούσε ο Fallmerayer να γελοιοποιήσει τους Φιλέλληνες και τους δυτικούς φιλελευθέρους πολίτες που οραματίζονταν μία Ευρώπη απηλλαγμένη από τα απολυταρχικά καθεστώτα. Οι τότε Γερμανοί απολυταρχικοί, αντίληψη που φαίνεται ότι έχουν και οι σύγχρονοί μας για την ηγεμονία τους στην Ευρώπη, έστω, και μέσω του συμπατριώτου τους Fallmerayer, χαρακτήριζαν τους Έλληνες ως «Σλάβους μεταμφιεσμένους»!, λοιδωρώντας τον Αγώνα τους και μαζί και τους Φιλέλληνες που τους στήριζαν. Ο Fallmerayer, ακολουθώντας την γερμανική πολιτική της εποχής του, υπεστήριζε, έτσι, την διατήρηση του μεγάλου ασθενούς, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Και αυτή, τον παρασημοφόρησε με το μετάλλιο της τιμής (nisan iftilar). Ο τίτλος του βιβλίου αυτού που τιτλοφορούνταν, όπως είπαμε, Ιστορία της Χερσονήσου του Μορέως  στόχευε να κτυπήσει εν τη γενέσει του το νεοελληνικό κράτος, του οποίου βασικός κορμός ήταν τότε η Πελοπόννησος, από την οποία, άλλωστε, ξεκινούσε την εθνική του προσπάθεια για την αναγέννηση του Νέου Ελληνισμού.
Γιατί γράφω αυτά, ή καλύτερα γιατί τα έγραψε η Die Welt; Εικάζω για να απαντήσει στις αντιδράσεις των Ελλήνων έναντι της Συμφωνίας των Πρεσπών, στις διεργασίες που εξελίσσονται τον τελευταίο καιρό στα Δυτικά Βαλκάνια, στις οποίες η χώρα μας έχει αναμφιβόλως καίριο λόγο. Και γιατί όχι και για τις οχλήσεις μας περί επιστροφής του κατοχικού δανείου. Θυμίζουμε ότι το 1991, χρονιά που άρχισε να εμφανίζεται το Σκοπιανό Ζήτημα με τα τότε, αλλά νυν και αεί, ανιστόρητα των Σκοπιανών, ο Τούρκος Πρόεδρος της εποχής Τουργκούτ Οζάλ στο βιβλίο του La Turquie en Europe (Η Τουρκία στην Ευρώπη), εξαπέλυε τις ίδιες κατηγορίες του Fallmerayer, τόσο για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της χώρας του, όσον και για την στήριξη των σκοπιανών φληναφημάτων. Το 1991 τις ίδιες απόψεις με τις προτάσεις της Die Welt προέβαλλε και μία άλλη γερμανική εφημερίδα, η Frankfurter Algemeine. Και οι δύο εφημερίδες αναπαρήγαγαν τις ανθελληνικές θέσεις του Fallmerayer, χωρίς, ωστόσο, να τον κατονομάζουν.
Θυμίζουμε, περιληπτικώς, τις θέσεις του Fallmerayer, τις οποίες εξέφρασε και σε άλλα βιβλία του. Ο Fallmerayer κάμνει υπερβολικό λόγο για τα σλαβικά τοπωνύμια, για την εξαφάνιση του απαρεμφάτου στην νεοελληνική, ότι οι αρχαίοι Έλληνες εξαφανίστηκαν βαθμιαία από τις μεταναστεύσεις των εθνών και την κάθοδο των Σλάβων. Αυτούς τους τελευταίους εξολόθρευσε, γράφει, ο βυζαντινός στρατός του Νικηφόρου Φωκά το 805, οπότε, με προσταγή του αυτοκράτορος, μετεφέρθησαν στην Ελλάδα νέοι κάτοικοι από την Μ. Ασία, την Θράκη, τον Βόσπορο, που ηύραν, ιδίως στην Πελοπόννησο, «το ξανανιωμένο βυζαντινό βασίλειο δυναμωμένο, όμως, από την προσθήκη βαρβαρικής ζωτικής δύναμης, ξαναϋπόταξε στο ζυγό μιαν Ελλάδα που ήταν πια σλαβική και μπολιάζοντάς την με την χριστιανική πίστη και νεοελληνική γλώσσα, δημιούργησε μία, από κάθε άποψη, καινούργια Ελλάδα». Στις θεωρίες του Fallmerayer απήντησαν πρώτοι Γερμανοί επιστήμονες που επεσήμαναν τα λάθη και τις παρανοήσεις του συμπατριώτη τους, επιλέγοντας ότι οι σύγχρονοι Έλληνες είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Μαζί τους και Έλληνες σε μία εποχή που φανερώνονταν δύο νέες επιστήμες, η ιστορία και η λαογραφία. Ξένοι και Έλληνες έδειξαν την ενότητα του Ελληνισμού με βάση τον χαρακτήρα, τα ήθη και τα έθιμα των Νέων Ελλήνων, που είναι όμοια με των αρχαίων Ελλήνων, την γλώσσα, εξελιγμένη βέβαια, ίδια με την αρχαία ελληνική κ.ά. Σε άλλο σημείωμά μας θα επανέλθουμε για το ίδιο θέμα, με αφορμή την φορά αυτήν το δημοσίευμα του BBC της κ. Μ. Μαργαρώνη.
Οι κατήγοροι του Γένους, τότε και τώρα.   



    Γερμανικές ασχημίες (Β΄)

                                                                   
                                                                         Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης
                                                                            Oμότ. Καθηγητής του Α.Π.Θ.
                                                                          Καθηγητής του Πανεπιστημίου
                                                                         Λευκωσίας                                       
Θεσσαλονίκη, 7 Μαρτίου 2019

                                                                        
Αγαπητέ Ιωάννη,
Στο σημείωμά μου της 27/2/τ.έ. έγραφα για τις γερμανικές ασχημίες της  εφημερίδας Die Welt, με την αναπαραγωγή της θεωρίας του Fallmerayer, κατά την οποία εμείς, οι Νεοέλληνες, δεν έχουμε καμμία σχέση με τους αρχαίους Έλληνες. Στο τέλος του σημειώματος μου έγραφα ότι θα επανέλθω επ’ αυτού.
Και πρώτα για τα σλαβικά τοπωνύμια: αυτά αφορούν ορισμένες σλαβικές λέξεις που πέρασαν στο αγροτοποιμενικό ελληνικό λεξιλόγιο και, κατά τον έγκυρο Γερμανό γλωσσολόγο G. Meyer, ήσαν 273 λέξεις. Νεότεροι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το έτυμο μερικών λέξεων, που θεωρούνταν ως σλαβικές, είναι ελληνικό. Επρόκειτο για σλαβικά φύλα που εισέβαλλαν στην Ελλάδα, αναζητώντας γαίες και βοσκοτόπους για τα ποίμνιά τους και έτσι, σε ορεινούς όγκους, άφησαν τοπωνύμια. Για την απώλεια του απαρεμφάτου, που ο Fallmerayer αποδίδει στην επίδραση της σλαβικής, η απάντηση είναι ότι ο κατήγορος αυτός του Γένους αγνοούσε, ή εσκεμμένα παρέβλεπε, την απώλειά του ή καλύτερα την αναλυτική μετατροπή του από τα χρόνια, ακόμη, του Ευαγγελίου. Εννοούμε την ανάλυσή του σε ειδική ή τελική πρόταση, π.χ. πράττειν: ότι πράττει, ή να πράττει. Όσο για την αλβανική παρουσία στην Ελλάδα, ιδίως σε περιοχές της Αττικοβοιωτίας, που οδήγησε τον Fallmerayer στην θεωρία του περί αλβανικής καταγωγής (!!) των Νεοελλήνων, γεγονός είναι ότι παρασύρθηκε πιθανότατα από την αλβανοφωνία ορισμένων χωριών της Αττικής. Η αλήθεια είναι ότι κατά την βυζαντινή περίοδο, αλβανικοί πληθυσμοί κινήθηκαν προς την Αττική και Πελοπόννησο, ιδίως την περίοδο 1390 – 1400, που γρήγορα εξελληνίσθηκαν και ως εξελληνισμένοι, πλέον, απετέλεσαν μία ζωντανή παρουσία δεμένη με τις τύχες του Νεοελληνισμού. Ως Αρβανίτες, πλέον, δύνανται να χαρακτηρισθούν οι Δωριείς του Νέου Ελληνισμού.
Στο προηγούμενο σημείωμά μας γράψαμε ότι στον Fallmerayer απήντησαν συμπατριώτες του Γερμανοί ιστορικοί, που σημειωτέον, επηρέασαν την ανάπτυξη της νεοελληνικής ιστορικής επιστήμης. Και αυτοί ήσαν: A. Thump, Th. Kind, D. H. Sanders, A. Elissen, G. Gervinus, C. Hopf κ.ά. Το 1833 ο φιλέλληνας Fr. Thiersch, απαντώντας εμμέσως στον Fallmerayer, με το βιβλίο του Περί της παρούσης καταστάσεως (στην γαλλική), στην Ελλάδα, επεσήμανε τον χαρακτήρα και τα ήθη των Νεοελλήνων σε σχέση με τους προγόνους τους. Πρώτος, όμως, ο Βαρθολομαίος Kopitar, βιβλιοθηκάριος στην αυτοκρατορική βιβλιοθήκη της Βιέννης, επέκρινε αυστηρώς τον Fallmerayer επιλέγοντας ότι οι σύγχρονοι Έλληνες είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Αγανακτισμένοι από τις θεωρίες του Fallmeraye, νέοι, κυρίως, Έλληνες απήντησαν με μελέτες τους, οι κυριώτερες των οποίων ήσαν αυτές των: Εμμ. Βυβιλάκη, σπουδαστή στο Βερολίνο, που έγραψε στην γερμανική το Νεοελληνική ζωή, συγκρινόμενη με την αρχαία, 1840, Σοφ. Οικονόμου Περί Μάρκου του Κυπρίου…εν η και μία λέξις προς τον Φαλλμεράϋερον, 1843, Γ. Πεντάδη – Δάρβαρη, Δοκίμιον περί σπουδής της ιστορίας. Το 1843 εμφανίσθηκε η μελέτη του Κ. Παπαρρηγόπουλου, Περί εποικίσεως σλαβικών τινών φυλών εις την Πελοπόννησον, όπου ο νεαρός, τότε, εθνικός ιστοριογράφος, γράφει ότι οι Σλάβοι κατέβηκαν ειρηνικώς στην Ελλάδα, βαθμηδόν και κατατμημένοι σε ομάδες. Συμπλήρωνε, μάλιστα, τις απόψεις του Γερμανού ιστορικού Johann Wilhelm Zinkeisen. Αυτός, στον πρώτο τόμο του έργου του Ιστορία της Ελλάδος (στην γερμανική), Λειψία 1832, απήντησε διεξοδικώς στον Fallmerayer, δίδοντας μία νέα διάσταση στην Ιστορία του Ελληνισμού, απεκατέστησε δηλ., το βαλλόμενο από τον Διαφωτισμό Βυζάντιο, το οποίο χαρακτήριζε ως περίοδο μεταβάσεως από τον αρχαίο στον Νεοελληνισμό. Το 1843 ο γιατρός Αναστ. Γεωργιάδης Λευκίας, από την Φιλιππούπολη της Ανατ. Ρωμυλίας, απήντησε στον Fallmerayer με ένα βιβλιαράκι με τον εύλογο τίτλο Ανατροπή των δοξασάντων, γραψάντων και τύποις κοινωσάντων ότι ουδείς των νυν την Ελλάδα οικούντων απόγονος των αρχαίων Ελλήνων εστί, Αθήνα. Στο βιβλιαράκι, που είναι γραμμένο στην αρχαία ελληνική και λατινική, ο συγγραφέας του παραθέτει πλήθος παρατηρήσεων, ιδιαιτέρως λαογραφικών, για να αποδείξει την αδιάκοπη συνέχεια του Ελληνισμού.
Αλλά και ο απλός ελληνικός λαός, που πληροφορούνταν για τις ανθελληνικές θεωρίες του Fallmerayer, αντέδρασε, και αυτός, με τον τρόπο του. Έτσι, όταν αυτός επισκέφθηκε το 1847 την Αθήνα, τον απεδοκίμαζε, όταν κυκλοφορούσε στους δρόμους της με το Σλάβε! Σλάβε!