Παρασκευή, 30 Αυγούστου 2019

"ἐφ' ᾧ ἐτάχθη"


Ενώ τον συμβουλεύουν όλοι, να εγκαταλείψει τη Σμύρνη για να σωθεί ο ίδιος, ο  μετά από λίγο εθνομάρτυρας Άγιος Χρυσόστομος, δεν κάμπτεται και απαντά:

«Αρχαία παράδοσις του ελληνικού κλήρου, αλλά και καθήκον του καλού ποιμένος είναι να παραμένει με το ποίμνιόν του… ΄Αν έφευγα, θα με καταδίωκον αι σκιαί του Ιερού Πολυκάρπου και του αγίου Γρηγορίου του Ε΄ ως προδότην και ανάξιον διάδοχόν των … Εφ΄όσον και ένας ακόμη εκ των πιστών του ποιμνίου μου ευρίσκεται ενταύθα, είμαι υποχρεωμένος να μείνω και εγώ. Αδυνατώ να σας ακολουθήσω».

Τις παραμονές του μαρτυρικού του θανάτου, ο Χρυσόστομος Σμύρνης έγραψε την παρακάτω επιστολή προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Την επιστολή αυτή την έστειλε με καράβι που πήρε μαζί του τον ελληνικό στρατό.

Το κείμενο της επιστολής έχει ως εξής:

"Εν Σμύρνη
Τη 25 Αυγούστου 1922

Αγαπητέ φίλε και αδελφέ κ. Ελευθέριε Βενιζέλε,

Επέστη η μεγάλη ώρα της μεγάλης εκ μέρους σας χειρονομίας. Ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας, το Ελληνικόν Κράτος, αλλά και σύμπαν το Ελληνικόν Έθνος καταβαίνει πλέον εις τον Άδην, από του οποίου καμμία πλέον δύναμις δεν θα δυνηθή να το αναβιβάση και το σώση.

Της αφαντάστου ταύτης καταστροφής βεβαίως αίτιοι είναι οι πολιτικοί και προσωπικοί σας εχθροί, πλην και Υμείς φέρετε μέγιστον της ευθύνης βάρος δια δύο πράξεις Σας.

Πρώτον διότι αποστείλατε εις Μ. Ασίαν ως Ύπατον Αρμοστήν ένα παράφρονα και εγωιστήν. Και δεύτερον διότι πρωτού αποπερατώσητε το έργον σας και θέσητε την κορωνίδα και το επιστέγασμα επί του ανεγερθέντος αφαντάστως ωραίου και μεγαλοπρεπούς δημιουργήματός Σας, της καταθέσεως των θεμελίων της περικλεεστάτης ποτέ Βυζαντινής μας Αυτοκρατορίας, είχατε την ατυχή και ένοχον έμπνευσιν να διατάξητε εκλογάς κατ’ αυτάς ακριβώς τας παραμονάς της εισόδου Σας εις Κωνσταντινούπολιν και της καταλήψεως αυτής υπό του Ελληνικού Στρατού προς εκτέλεσιν – οίμι –δια παντός καταστραφείσης Συνθήκης των Σεβρών.
Αλλά γέγονεν ο γέγονεν.

Ακόμη όμως υπάρχει καιρός αν όχι να σωθή η Συνθήκη των Σεβρών, αλλά τουλάχιστον να μη καταστραφή τελείως το Ελληνικόν Έθνος δια της απωλείας όχι μόνον της Μ. Ασίας, αλλά και της Θράκης και αυτής ίσως της Μακεδονίας.
Και επειδή οι καιροί ου μενετοί πλέον, έκρινα καθήκον και εμόν απαραίτητον να κυλίσω τον πίθον μου εν μέσω της γενικής κινήσεως της παγκοίνου εδώ συμφοράς μας και πρώτον μεν έγραψα με ημερομηνίαν 21 Αυγούστου προς τον επί του Ελληνικού θρόνου ευρισκόμενον Κωνσταντίνον να προβή εις τας μεγάλας αποφάσεις, εν αις πρωτίστην θεωρώ την ανάληψιν της πηδαλιουχίας του ελληνικού σκάφους παρά της πάγκοινον την ευρωπαϊκήν υπόληψιν κεκτημένης Σης κορυφής.
Την παράδοσιν της διοικήσεως του στρατού εις τους εκδιωχθέντας αξιωματικούς της Αμύνης, οι οποίοι γνωρίζουν πως ανασυντάσσεται καταστραμμένος στρατός και οδηγείται εις την νίκην και την άμεσον εντεύθεν εκδίωξιν Στεργιάδου και Χατζανέστη και άλλα σχετικά.

Έκρινα δε προ παντός απαραίτητον εκ των φλογών της καταστροφής εν αις οδυνάται ο Μικρασιατικός Ελληνισμός, και ζήτημα είναι εάν όταν το παρόν μου γράμμα αναγιγνώσκεται υπό της Υμετέρας Εξοχότητος, αν ημείς πλέον υπάρχωμεν εν ζωή προοριζόμενοι – τις οίδε- κατ’ ανεξερευνήτους βουλάς της Θείας Προνοίας εις θυσίαν και μαρτύριον, ν’ απευθύνω την υστάτην ταύτην έκκλησιν προς την φιλογενή και μεγάλην ψυχήν Σας και να Σας είπω μόνο δύο λέξεις.

Εάν δια να σώσητε την Ελλάδα εκρίνατε καθήκον σας να προβήτε εις το επαναστατικόν κίνημα της Θεσσαλονίκης, μη διστάσητε τώρα να προβήτε εις εκατόν τοιαύτα κινήματα, ίνα σώσητε τώρα ολόκληρον τον απανταχού και ιδία τον μικρασιατικόν και θρακικόν Ελληνισμόν, ο οποίος τόσην θρησκευτικήν λατρείαν τρέφει προς Υμάς.

Και νυν, φίλτατε αδελφέ, σε μόνον θεωρούμεν τον από μηχανής Θεόν, σε βράχον, σε ελπίδα, σε σωτήρα και σε μεσσίαν μας. Περίζωσε την ρομφαίαν του λόγου σου κατευοδού προς υμάς και κόψον τον άλυτον δια την διπλωματίαν μέχρι σήμερον δεσμόν του Ανατολικού ζητήματος.

Πίπτων επί του τραχήλου υμών, περιλούω υμάς δι’ απείρων φιλημάτων σεβασμού και αγάπης.

† Ο Σμύρνης Χρυσόστομος"

Η δραματική του επιστολή, στην οποία διακρίνεται η αγωνία γι αυτό που επέρχεται για τους Έλληνες της περιοχής, χωρίς κανείς να μπορεί να το αποτρέψει, γράφτηκε από τον Χρυσόστομο Σμύρνης στις 25 Αυγούστου 1922 προπαραμονή του μαρτυρικού θανάτου του. Σίγουρα ο Βενιζελος διάβασε τη δραματική έκκληση όταν ο Ιεράρχης ήταν πια νεκρός, στις 27 Αυγούστου 1922, κατακρεουργημένος από τον όχλο , στον οποίο παραδόθηκε από τον Διοικητή της Σμύρνης Νουρεντιν.

Παραθέτοντας από Yiorgos Kalogeras <kalogera@enl.auth.gr>:

> Πραγματικά μαρτυρικός ο θάνατός του.
>
> Παράλληλα, πηγές κι αυτόπτες μάρτυρες αναφέρουν ότι τα κρίσιμα χρόνια
> της Ελληνικής κατοχής της Σμύρνης υπήρξε ιδαίτερα διχαστικός και δεν
> οραματίστηκε  και δεν βοήθησε στην πιθανή συμβίωση των διαφόρων
> εθνοτικών ομάδων της πόλης. Σε σημείο που οι Ελληνικές αρχές της
> πόλης να σταματήσουν τα κηρύγματά του.
>
> γκ
>
> On Aug 29, 2019, at 2:09 PM, nintze@law.auth.gr wrote:
>
>>
>>
>> Κι ενώ όλοι τον συμβούλευαν και μπορούσε να φύγει για να γλυτώσει,
>> εκείνος το αρνήθηκε, και επέλεξε συνειδητά να παραμείνει ως το τέλος
>> κοντά στο ποίμνιό του στη Σμύρνη, όπου και βρήκε φρικιαστικά
>> μαρτυρικό θάνατο στις 27 Αυγούστου 1922. Ήταν το μαρτυρικό τέλος του
>> εθνοϊερομάρτυρα Αγίου Χρυσοστόμου.Επισκόπου Σμύρνης. Αιωνία του η
>> Μνήμη!
>> ________