Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 2020

Ένα ψηφιακό μέλλον γεμάτο υποσχέσεις ...


Χθες στον κινηματογράφο Αλέξανδρος  μίλησε ο Καθηγητής Φιλοσοφίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Σωκράτης Δεληβογιατζής, με θέμα,  Φιλοσοφία και ψηφιακό περιβάλλον. Αναφέρθηκε στη σχέση τέχνης και φιλοσοφίας
και τόνισε την πρόοδο της τεχνολογίας και την προοπτική η ανθρώπινη ζωή να ξεπεράσει τα 150 έτη.
Η ομιλία του μου θύμισε το περίφημο χορικό της «Αντιγόνης» του Σοφοκλή, όπου  εγκωμιάζεται ο άνθρωπος που με τη
δύναμη του μυαλού του υπέταξε την άγρια φύση και έθεσε τις δυνάμεις της στην υπηρεσία του. Το μόνο που δεν κατάφερε
o  άνθρωπος να δαμάσει και να κυριαρχήσει σ’ αυτό, είναι ο θάνατος  και το ατομικό του συμφέρον που τον ωθεί σε μια ηθική αστάθεια, αφού ρέπει πότε στο καλό και στο δίκαιο και πότε στο κακό και στο άδικο. Σήμερα μπορούμε επίσης να επαναλάβουμε ότι «πολλά τα δεινά κι ουδέν δεινότερον ανθρώπου πέλει…» με τις ίδιες ενστάσεις που προβάλλει ο Σοφοκλής, το θάνατο και την άγνοια του καλού και του κακού. Ακόμη κι αν η επιστήμη και η τεχνολογία μας υποσχεθούν την αθανασία,
ο θάνατος θα υπάρχει πάντα, γιατί τον θάνατο δεν τον προκαλεί μόνον η φθορά του χρόνου, αλλά και ο ίδιος ο άνθρωπος. Επομένως το μεγάλο φιλοσοφικό πρόβλημα παραμένει τι είναι ο άνθρωπος. Η απάντηση του Σοφοκλή ταυτίζει τον άνθρωπο με
την άγνοια του καλού και κακού, μία θέση που αντέκρουσε ο Σωκράτης  γεγονός που  προκάλεσε και τη θανατική του καταδίκη. Γι’ αυτό και ο Σωκράτης θεωρείται πρόδρομος του χριστιανισμού, της φιλοσοφίας (ο χριστιανισμός δεν ήταν μία άλλη θρησκεία, αλλά μία διδασκαλία που βοηθά τον άνθρωπο να ξεπεράσει την άγνοια του καλού και του κακού, να ανακαλύψει την καλοσύνη, την αγάπη που διαθέτει, καθώς είναι πλασμένος κατ’ εικόνα και ομοίωση του πανάγαθου θεού). Ο Τίτος Μάκκιος Πλαύτος, Ρωμαίος κωμωδιογράφος του 2ου αι. π.Χ., έγραψε: Lupus est homo homini, non homo, quom qualis sit non novit.(Ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άλλο άνθρωπο και όχι άνθρωπος για όσο χρονικό διάστημα δεν ξέρει σαν τι είναι). Αυτή την άγνοια ήρθε να άρει ο χριστιανισμός και να φέρει τη συμφιλίωση μεταξύ των ανθρώπων.

Στην ομιλία του ο Δεληβογιατζής αναφέρθηκε μάλλον αρνητικά και στην επανάσταση με εξαίρεση τη γαλλική επανάσταση. Ο Έλληνας φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης έχει δηλώσει επαναστάτης δίνοντας όμως άλλο περιεχόμενο στην έννοια: «Η επανάσταση δε σημαίνει χείμαρρους αίματος, την κατάληψη των Χειμερινών Ανακτόρων κοκ. Η επανάσταση σημαίνει τον
ριζικό μετασχηματισμό των θεσμών της κοινωνίας. Με αυτή την έννοια, φυσικά είμαι επαναστάτης». Με αυτή την έννοια
ο  χριστιανισμός υπήρξε μία μεγάλη επανάσταση, που προκάλεσε το μετασχηματισμό των θεσμών της κοινωνίας. Γι’ αυτό
μκαι το Βυζάντιο, η ιστορική περίοδος κατά την οποία επικράτησε ο χριστιανισμός, είναι η περίοδος κατά την οποία σημειώθηκαν όλα τα πολιτιστικά επιτεύγματα που αποτελούν τον σημερινό πολιτισμό. Σήμερα όμως ο χριστιανισμός έχει αλλοιωθεί-είναι πλέον μόνο θρησκεία-  και έπαψε να ασκεί τη  θετική επίδραση που άσκησε στο Βυζάντιο. Πρέπει να αναζητηθεί μία νέα φιλοσοφία που να μπορέσει να ενισχύσει, όπως έκανε ο βυζαντινός χριστιανισμός, την πίστη στον άνθρωπο, και να συμβάλει στο μετασχηματισμό των θεσμών της κοινωνίας και κυρίως στον τρόπο διανομής του πλούτου.



Παραθέτοντας από Tsilingiridis George <tsil@eng.auth.g