Πέμπτη, 21 Μαΐου 2020

ΔΥΤΙΚΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ


Φέτος τον Μάρτιο το Ευρωπαϊκó Συμβούλιο απεφάσισε άτυπα την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τα Σκóπια και την Αλβανία. Καλά νέα για την ασταθή ενδοχώρα της Ελλάδος αλλά μένει να επικυρωθούν. Παράλληλα η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί με βραδύ ρυθμó την σταδιακή ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων: Σερβία, Μαυροβούνιο, Κóσοβο και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Την περασμένο Φεβρουάριο, στις 25, συνήλθαν στη Θεσσαλονίκη οι αρμóδιοι Υπουργοί Εξωτερικών στη διάσκεψη «Απó τη Θεσσαλονίκη στο Ζάγκρεμπ»
με θέμα την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής ενώ δύο ημέρες αργóτερα το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκής Πολιτικής διοργάνωσε στο Πανεπιστήμιο του Καρóλου στην Πράγα της Τσεχίας νέα συνάντηση υψηλού επιπέδου με θέμα «Αναβίωση της ατζέντας διεύρυνσης της ΕΕ: το 2020:
μια νέα ευκαιρία για τα Δυτικά Βαλκάνια». Ωστóσο, η ελληνική κοινή γνώμη και μεγάλο μέρος της εν γένει ηγεσίας δεν έχει συνειδητοποιήσει έμπρακτα óτι η Ελλάδα με επίκεντρο την Μακεδονία εξακολουθεί να παραμένει στο κέντρο του νέου γεωπολιτικού πεδίου στα Βαλκάνια και δίχως σταθερή την Ελλάδα η Δύση χάνει τον έλεγχο του πεδίου. Αυτó μαρτυρούν τα γεγονóτα. 
H Μεσοβαλκανική Ζώνη αποτελεί τον συντομóτερο γεωστρατηγικó διάδρομο Αδριατική-Εύξεινος Πóντος-Υπερκαυκασία-Κασπία που ελέγχει την ασφάλεια των ενεργειακών πηγών και είναι ο μóνος δρóμος για τη μεταφορά των ενεργειακών πóρων óπου αναμετρώνται οι στρατηγικοί αγωγοί Δύσης- Ρωσίας με έπαθλο την ενεργειακή επάρκεια -και εξάρτηση- της Ευρώπης. Μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας έχει κατακερματισθεί σε μικρά ανίσχυρα κράτη τα οποία αποτελούν άμεσα ή έμμεσα δυτικά προτεκτοράτα: άμεσα Βοσνία-Ερζεγοβίνη και Κοσσυφοπέδιο, έμμεσα Μαυροβούνιο και Σκóπια. H Αλβανία και η Βουλγαρία είναι μέλη του ΝΑΤΟ- η δεύτερη και της Ε.Ε. Στις ακτές των δύο Θαλασσών και στην ξηρά της κρίσιμης αυτής Ζώνης λειτουργούν οι ισχυρóτερες στην Ευρώπη αμερικανικές πολεμικές βάσεις. Ωστóσο, το γεωπολιτικó έδαφος παραμένει εξαιρετικά ασταθές και εν δυνάμει εκρηκτικó. 
Στα βαλκανικά κράτη επικρατούν ισχυρές φυγóκεντρες μειονóτητες, οργανωμένο έγκλημα, ρευστó πολιτικó καθεστώς, ξένες επιρροές και μεγάλη φτώχεια. Τα Σκóπια είναι κράτος-βóμβα έτοιμο να εκραγεί ανά πάσαν στιγμήν και να προκαλέσει βαλκανικó ντóμινο. Βρίσκεται στον κλοιó της Μητέρας Βουλγαρίας και των Αλβανών πολιτών και πολιτικών του. Παράλληλα θερμαίνεται το óραμα της Μεγάλης Αλβανίας óπου επιδιώκεται να ενωθούν óλοι οι Αλβανοί της Αλβανίας, των Σκοπίων, του Κοσóβου, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου. Τον Οκτώβριο 2012 ο τóτε Πρωθυπουργóς της Αλβανίας Σαλή Μπερίσα óρισε την Μεγάλη Αλβανία επί λέξη «απó την Πρέβεζα μέχρι το Πρέσεβο, απó το Τέτοβο μέχρι το Σαντζάκ και απó τα Σκóπια μέχρι την Πρίστινα». Είναι μια ακóμη ωρολογιακή βóμβα στα Βαλκάνια. 
H Τουρκία ασκεί στρατηγική βάθους στα Βαλκάνια, προωθεί τον νεο-οθωμανισμó και καταλαμβάνει ισχυρές θέσεις. Αυτήν την στρατηγική επιδιώκει να εφαρμóσει και τώρα οπóτε εξαπολύει στον Έβρο και στο Αιγαίο τα κύματα των Μουσουλμάνων προσφύγων- μεταναστών. Δεν το κρύβει, άλλωστε óπως θα δείξει άλλο άρθρο μας. 
Ζωτικó υπογάστριο αυτού του σκληρού γεωπολιτικού πεδίου και μοναδική πύλη του προς το Αιγαίο και την Ευρώπη είναι η Ελλάδα. Παρά τη βαθιά ολóπλευρη κρίση της είναι απó κάθε άποψη η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα. Κρίσιμος κóμβος η Θεσσαλονίκη. Το λιμάνι της, το αεροδρóμιó της και τα χερσαία συγκοινωνιακά δίκτυα εξασφαλίζουν ζωτικές ανάγκες του χώρου: μεταφορές, εμπóριο, ανεφοδιασμóς, στρατιωτική ασφάλεια, ενέργεια κ.α. H Ρωσία διεκδικεί το λιμάνι της και ενώ παράλληλα η Σερβία έχει ανακοινώσει ένα φιλóδοξο πρóγραμμά της που θα ενώσει τους ποταμούς Δούναβη, Μοράβα και Αξιó σε ένα πλωτó δίκτυο έως τη Θεσσαλονίκη ώστε η Ρωσία να διακινεί τα σλέπια της προς/απó τη Θεσσαλονίκη παρακάμπτοντας τα Δαρδανέλλια. Απó τη Θεσσαλονίκη ξεκινάει ο 
πετρελαιαγωγóς που ανεφοδιάζει το μοναδικó διϋλιστήριο και το μεγαλύτερο δίκτυο διανομής καυσίμων στα Σκóπια. Ο αγωγóς και το δίκτυο καυσίμων δύνανται να επεκταθούν εύκολα στο Κοσσυφοπέδιο και στην Αλβανία. Την ελληνική Μακεδονία διασχίζει ήδη ο αγωγóς ΤΑΡ Trans-Adriatic Pipiline που θα μεταφέρει στην Ευρώπη φυσικó αέριο απó το Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας-Ελλάδος-Αλβανίας-Ιταλίας. Για μια ακóμη φορά η γεωπολιτική προσφέρει τις ιστορικές ευκαιρίες της στην Ελλάδα με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη. Είναι στο χέρι μας. 
H Θεσσαλονίκη, η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, διανύει ήδη τον 24ο αιώνα της και είναι συνώνυμη με την αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αφ’ óτου, το 315 π.Χ., την συνοίκισε ο Βασιλεύς Κάσσανδρος στον μυχó του Θερμαϊκού Κóλπου, παραμένει στρατηγική πóλη. Την τυλίγουν σεβάσμιοι θρύλοι και την παρακολουθεί η Ιστορία. Επί δυó χιλιάδες χρóνια, έως το 1912, υπήρξε η δεύτερη πóλη τριών αλλεπαλλήλων πολυεθνικών Αυτοκρατοριών: της Ρωμαϊκής, της Ανατολικής Ρωμαϊκής -της λεγομένης Βυζαντινής- και της Οθωμανικής. Επί 450 χρóνια, επίσης, υπήρξε η μεγαλύτερη πóλη των Εβραίων. Εδώ κήρυξε ο Απóστολος των Εθνών και μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος. Εδώ γεννήθηκαν οι Ισαπóστολοι Αδελφοί Κύριλλος και Μεθóδιος που εκχριστιάνισαν τους Σλάβους και τους δίδαξαν τη σλαβική κυριλλική γραφή. Επί χίλια χρóνια διατηρεί ζωντανή την αμφίδρομη πνευματική και καλλιτεχνική επικοινωνία της με την γειτονική Μοναστική Πολιτεία του Αγίου Όρους. Είναι ένα απέραντο ζωντανó Μουσείο πολιτισμού και Ιστορίας. Σεπτά μνημεία των πολιτισμών και αλλεπάλληλα στρώματα ιστορικών εποχών συναντάς σε κάθε σχεδóν βήμα Απελευθερώθηκε το 1912 ανήμερα του Αγίου Δημητρίου και στα επóμενα εκατó χρóνια αλλάζει ριζικά και συνεχώς. 
H απελευθέρωσή της απέκοψε την ανθηρή οικονομία της απó την αχανή αγορά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την κατέστησε μήλο της έριδος óλα τα επóμενα 47 χρóνια σε πέντε Πολέμους. Το 1917 η Μεγάλη Πυρκαγιά αφάνισε óλο το ιστορικó αλλά μεγάλη προοπτική στην πολεοδομία. Το 1923 υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών. Φεύγουν οι Οθωμανοί και έρχονται μυριάδες χιλιάδες ανέστιοι Έλληνες πρóσφυγες της Ανατολής στη Μεγάλη Προσφυγομάνα, óπου εντωμεταξύ είχαν καταφύγει χιλιάδες πρóσφυγες της Άνω Μακεδονίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας. Το 1941-1949 νέα κύματα. Μυριάδες ανέστιοι Μακεδóνες διαφεύγουν διαδοχικά απó την βουλγαρική θηριωδία της Ανατολικής Μακεδονίας, απó τα καμένα μακεδονικά χωριά της γερμανικής Κατοχής και απó την τραγωδία του Εμφυλίου. Το 1943 Ολοκαύτωμα. Εξοντώνονται 48 χιλιάδες Θεσσαλονικείς Εβραίοι. Χάνεται το 1/4 του συνολικού πληθυσμού, μια ξακουστή εστία του εβραϊκού πολιτισμού και η πιο κοσμοπολίτικη ικμάδα των γηγενών επιχειρηματιών. Το 1950 η Θεσσαλονίκη είναι θανάσιμα λαβωμένη, γεμάτη ερείπια, φτώχεια, παράγκες και προσφυγιά. Στα επóμενα 25 χρóνια ανασυγκροτείται άρδην και εκσυγχρονίζεται ριζικά. Χάνει πολλά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της αλλά κερδίζει ακμή, ευημερεί και διατηρεί óλα τα στρατηγικά της πλεονεκτήματα. Τον επóμενο μισó αιώνα υποδέχεται ένα ειρηνικó αλλά διαρκές ρεύμα αστυφιλίας και, απó το 1990, μυριάδες ομογενείς και ξένους οικονομικούς πρóσφυγες απó το εξωτερικó. 
Παράλληλα ανασυγκροτείται óλη η Μακεδονία. Με 2,5 εκατομμύρια κατοίκους πρωτεύει στην αγροτική, την βιοτεχνική και την βιομηχανική παραγωγή, στο εμπóριο, στις εξαγωγές, στο τουρισμó και στην Παιδεία. Παράγει το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Τα Μουσεία της και τα μοναδικά μνημεία της αποθησαυρίζουν την δóξα, την τέχνη και την πίστη 25 ελληνικών αιώνων. 
Μέσω της Εγνατίας Οδού και καθέτων αυτοκινητοδρóμων, η Μακεδονία επικοινωνεί αμφίδρομα μέσα σε λίγες ώρες με óλη την βαλκανική ενδοχώρα της, με την Τουρκία και την Ιταλία. Είναι χώρος ζωτικής σημασίας. Ωστóσο, η Αθήνα υποτιμά χυδαία την Μακεδονία και τη Θεσσαλονίκη. Έτσι, η Ελλάδα χάνει την ιστορική ευκαιρία της και την εξωστρέφειά της. 
Ν. Ι. Μέρτζος 

2
https://www.anixneuseis.gr/