Τρίτη, 16 Ιουνίου 2020

ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΥΠΕΡΠΤΗΣΕΙΣ (16 Μαΐου 2020)


Ομαδική εργασία των παρακάτω μελών του ΕΛΙΣΜΕ
Βλάχου Μαρία (Πολιτικός Επιστήμων)
Δασκαλάκη Ιπποκράτη (Αντιστράτηγος εα)
Ηλιόπουλου Δημημτρίου (Πρέσβης ετ)
Κατσαρού Παναγιώτη (Αντιπτέραρχος εα)

Η παρούσα ανάλυση αποσκοπεί να εξετάσει τις παραμέτρους αυτής της συγκεκριμένης προκλητικότητας των γειτόνων παρουσιάζοντας επιδιώξεις της Άγκυρας και πιθανούς τρόπους ελληνικής αντίδρασης με αξιολόγηση των εν­δεχομένων συνεπειών τους

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βιώνουν μια περίοδο κλιμάκωσης τα τελευταία τρία χρόνια. Χρονικό ορόσημο θα μπορούσε κανείς να προσδιορίσει την επαύριον -με την ευρεία έννοια- του πραξικοπήματος (Ιούλιος 2016) κατά του Erdogan. Η επιδείνωση των σχέσεων είναι ορατή σε όλα τα μέτωπα αντιπαράθεσης των δύο χωρών με αυξητικά μεγέθη σε αριθμούς, ένταση και ποικιλία, των εκ μέρους της Άγκυρας, προκλητικών ενεργειών. Σε αυτό το διευρυνόμενο φάσμα των τουρκικών προκλήσεων (και αντίστοιχων διεκδικήσεων) εντοπίζεται μια σημαντική αύξηση των υπερπτήσεων των γειτόνων πάνω από την μεθόριο του Έβρου αλλά και από νησιά του Αιγαίου και μάλιστα ορισμένα εξ αυτών μεγάλου μεγέθους και σημαντικού πληθυσμού και που δεν εντάσσονται στις διεκδικούμενες από την Τουρκία, «γκρίζες ζώνες». Η παρούσα ανάλυση αποσκοπεί να εξετάσει τις παραμέτρους αυτής της συγκεκριμένης προκλητικότητας των γειτόνων παρουσιάζοντας επιδιώξεις της Άγκυρας και πιθανούς τρόπους ελληνικής αντίδρασης με αξιολόγηση των ενδεχομένων συνεπειών τους…………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………….........................................................................................................................

ΕΘΝΚΟΣ ΕΝΑΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ
Η κυριαρχία της Ελλάδας στον αέρα (Εθνικός Εναέριος ΧώροςΕΕΧ) ασκείται εντός 10 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της (δυνάμει του Διατάγματος της 6ης Σεπτεμβρίου 1931, σε συνδυασμό με τους νόμους 5017/1931, 230/1936 και 1815/1988). Η Ελλάδα, ως κυρίαρχο κράτος, επέλεξε να ασκεί κυριαρχία στον αέρα μέχρι το όριο των 10 ναυτικών μιλίων των χωρικών της υδάτων ……………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………....................................................................................
Η Τουρκία από το 1931 έως το 1975 αποδέχθηκε πλήρως με τη στάση της (παρά τις ελάχιστες και μη αιτιολογηθείσες παραβιάσεις της), ότι ο ΕΕΧ χώρος εκτεινόταν στα 10 ναυτικά μίλια καθώς αδράνησε και δεν αντέδρασε με τις προσήκουσες ενέργειες στην αμφισβήτηση του εύρους του…………………………………………………………………………………………...................................................................................................................................
Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η διαφορά εύρους του ελληνικού εναερίου χώρου (10 νμ), με το αντίστοιχο εύρος των ελληνικών χωρικών υδάτων (6 νμ) δίνει πρόσφορο έδαφος στην Άγκυρα να παραβιάζει τον έξωθεν των 6 νμ χώρο χωρίς η Αθήνα να βρίσκει πάντα την επιθυμητή διεθνή κατανόηση.
Αυτή η ιδιαιτερότητα σε συνδυασμό με την σύγχυση μεταξύ παραβιάσεων και παραβάσεων ενίοτε εκλαμβάνεται από τις ξένες κυβερνήσεις ως μια «ενοχλητική διαφορά» μεταξύ δύο συμμάχων χωρών που πρέπει να επιλυθεί με εκατέρωθεν καλή θέληση. Δηλαδή η συγκεκριμένη ιδιαιτερότητα δεν επιτρέπει την απαιτούμενη και επιθυμητή, εκ μέρους μας προβολή (και ανάλογη διεθνή κατανόηση) της τακτικής των συνεχών υπερπτήσεων της ΆγκυραςΥπερπτήσεις οι οποίες συνεχώς αυξάνονται σε αριθμό και μάλιστα ακόμη και υπεράνω εθνικού χερσαίου εδάφους (νησιά και βραχονησίδες).
Για αποφυγή παρερμηνειών τονίζεται ότι η «ελληνική ιδιαιτερότητα» βασίζεται επί διεθνών κανόνων και τεκμηριωμένων νομικών ερμηνειών, αποτελεί τμήμα της ελληνικής νομολογίας από το 1931 και ενισχύεται με την μακροχρόνια αποδοχή και εκ μέρους της Άγκυρας. Μάλιστα η υφιστάμενη αυτή ιδιαιτερότητα, κατά μια άλλη ανάγνωση -την οποία ασπάζονται και οι γράφοντες- εφελκύει την αναγκαιότητα επέκτασης του εύρους των χωρικών υδάτων τουλάχιστον στα 10 νμ ώστε οι δύο «χώροι» να συμπίπτουν (στα 10 νμ ή κατά το προτιμητέο και απολύτως προβλεπόμενο από το διεθνές δίκαιο, στα 12 νμ).

ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Οι πρώτες συστηματικές παραβιάσεις του ΕΕΧ συμπεριλαμβανομένων ακόμη και υπερπτήσεων των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, έγιναν στις αρχές του 1964 κατά την κρίση του κυπριακού ζητήματος. Οι υπερπτήσεις χρησιμοποιήθηκαν για πίεση στην ελληνική πλευρά και μειώθηκαν τον Νοέμβριο του 1964. Το Νοέμβριο του 1967, οι παραβιάσεις επανελήφθησαν και σταμάτησαν μετά τη συμφωνία της Ελλάδας για απόσυρση της ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο. Στις 22 ουλίου 1974 η είσοδος δύο οπλισμένων τουρκικών Α/Φ εντός του ΕΕΧ νότια του νησιού του Αγίου Ευστρατίου και η εμπλοκή τους με ελληνικά κατέληξε στην κατάρριψη του ενός και καταστροφή του δευτέρου και οδήγησε στη διακοπή κάθε εισόδου τουρκικού Α/Φ για τα επόμενα χρόνια. Μέχρι το 1983 είχαμε ελάχιστες εισόδους άοπλων Α/Φ στον ΕΕΧ και σχεδόν μηδενικές υπερπτήσεις άνωθεν νησιών ……………………………………………………………………..................................................................................................................................................
………………………………………………………………………… Μετά το 1996 η Τουρκία επιδίωξε να εφαρμόσει πολιτική αναχαίτισης κάθε ελληνικού Α/Φ που περνούσε τον 25ο μεσημβρινό, προσπάθεια που απέτυχε παταγωδώς.

ΤΟΥΡΚΚΕΣ ΕΠΔΩΞΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΠΤΗΣΕΩΝ
Πίσω από τις τουρκικές υπερπτήσεις θα μπορούσαμε να διακρίνουμε μια σειρά επιδιώξεων που σταδιακά εμπλουτίζονται ενώ εντάσσονται στο πλαίσιο της γενικότερης αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας. Στη δεκαετία του 1960 οι υπερπτήσεις χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο πίεσης προς τις ελληνικές κυβερνήσεις για το κυπριακό ζήτημα και όπως φαίνεται από τα στοιχεία, ο αριθμός τους είναι σε ευθεία αναλογική συνάρτηση με την εξέλιξη της έντασης μεταξύ των δύο χωρών. Οι πρώτες αυτές παραβιάσεις αποτελούσαν ενέργειες «ψυχολογικών επιχειρήσεων» παρά συστηματικές ενέργειες αμφισβήτησης του εδαφικού καθεστώτος της περιοχής. Η σχετική «ησυχία» στον χώρο του Αιγαίου τη δεκαετία του 1970 αποδίδεται στην προσοχή της Άγκυρας τις εξελίξεις στην Κύπρο, στη μερική υστέρηση της τουρκικής αεροπορικής ισχύος έναντι της ΠΑ (θέματα εκπαίδευσης, υλικού, τακτικής) αλλά και στη σχετική επιτυχή παρεμπόδιση των ελληνικών σχεδιασμών εκμετάλλευσης της υφαλοκρηπίδοςΗ αύξηση των παραβιάσεων της δεκαετίας του 1980 και η χρήση τους ως πολιτικό εργαλείο πίεσης κατά της Ελλάδας ξεκίνησε με τη σταδιακή αναβάθμιση των ικανοτήτων της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας συνοδευόμενη ταυτόχρονα και από αυξανόμενη και μεθοδική αμφισβήτηση σειράς ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων (ΕΕΧ) και διαδικαστικών αρμοδιοτήτων (FIR, Περιοχή Έρευνας και Διάσωσης). Η σταδιακή μετακίνηση της αεροπορικής ισχύος υπέρ της Τουρκίας στη δεκαετία του 1990 συμβαδίζει με την αύξηση των τουρκικών διεκδικήσεων με πληθώρα παραβιάσεων, παραβάσεων και εμπλοκών. Ειδικά προς τα τέλη της δεκαετίας διακρίνεται και μια προσπάθεια «εξάντλησης» της ΠΑ αναφορικά με χρήση μέσων, πόρων και ανθρώπων. 
Μετά τα γεγονότα των μίων (1996) οι υπερπτήσεις αυξάνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, κυρίως αμφισβητούμενες βραχονησίδες και μικρονήσους του Αιγαίου Πελάγους, σε συνδυασμό με μια προσπάθεια νομικής, ψυχολογικής και πρακτικής αμφισβήτησης του εδαφικού καθεστώτος αυτών των εδαφών (μη καθοριζόμενα επισήμως επακριβώς) που χαρακτηρίζονται όμως (αόριστα) ως «γκρίζες ζώνες». Την πρώτη δεκαπενταετία του 2000, παρατηρούνται αυξομειώσεις στον αριθμό των παραβιάσεων, γεγονός που αποδίδεται περισσότερο σε εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας. Σε γενικές γραμμές όμως, τα μηνύματα των συνολικών τουρκικών αμφισβητήσεων, οι πιέσεις προς τις ελληνικές κυβερνήσεις-πληθυσμό (πολιτική πειθαναγκασμού) και οι καταπονήσεις-δοκιμασίες της ΠΑ συνεχίζονται με όλα τα μέσα και τακτικές (συμπεριλαμβανόμενων και των υπερπτήσεων)
…………………………………………………………………………………………………..
Ακόμη όμως μεγαλύτερη είναι η αύξηση όλων των τουρκικών προκλήσεων (σε όλες τις διαστάσεις και τομείς) μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του ουλίου του 2016 και την εδραίωση του Erdogan………………………………………………………………………………. Οι αποκαλύψεις του «Σχεδίου Βαριοπούλα» καταδεικνύουν ότι ανάλογη επιδίωξη εντάσσεται στους σχεδιασμούς της Άγκυρας συμπεριλαμβανομένης και της «κατασκευής» ανάλογου αεροπορικού επεισοδίου  .……………………………………………………………………………………………………………..........................................................................

ΠΙΘΑΝΟ ΤΡΟΠΟ ΑΝΤΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Η Ελλάδα από την έναρξη των τουρκικών προκλήσεων αντέδρασε με τις μεθόδους αναγνώρισης (κυρίως στο διεθνή εναέριο χώρου δικαιοδοσίας του FIR Αθηνών) και αναχαίτισης του «αγνώστου ίχνους» σε περίπτωσης παραβίασης του ΕΕΧ. Οι μέθοδοι αυτές οδηγούν συνήθως στην αποχώρηση του τουρκικού Α/Φ και λιγότερο συχνά στην εμπλοκή των αντιπάλων …………………………………………………………………………………………………………
Μια πλέον δυναμική αντίδραση είναι ο εγκλωβισμός του «αγνώστου ίχνους» από τα Α/Φ είτε από επίγεια συστήματα αντιαεροπορικής άμυναςΟ εγκλωβισμός γενικά θεωρείται ως «εχθρική ενέργεια» και υπό προϋποθέσεις μπορεί να δικαιολογήσει -μερικώς- μέτρα αντίδρασης (αυτοάμυνα) του εγκλωβισμένου Α/Φ (παθητικά ή και ενεργητικά). Η χρήση επίγειων μέσων εγκλωβισμού δεν είναι τελείως δόκιμος καθώς καθιστά γνωστές τις θέσεις και ειδικότερα τις συχνότητες λειτουργίας των Α/Α συστημάτων. Επιπλέον όμως δίνουν την ευκαιρία στην Άγκυρα να προβάλλει τις πάγιες θέσεις της για στρατικοποίηση ορισμένων νήσων. Η κατάρριψη του «αγνώστου ίχνους» που παραβιάζει το ΕΕΧ είναι το έσχατο μέτρο. Όπως προαναφέραμε η παραβίαση του ΕΕΧ αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της «εδαφικής κυριαρχίας». Παρά ταύτα και υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου εξεταζόμενη η ενέργεια της κατάρριψης σε περίπτωση παραβίασης του ΕΕΧ δεν σημαίνει ότι είναι πάντα αποδεκτή καθώς πρέπει να συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις (πχ εξάντληση όλων των μεθόδων επαφής και ειδοποίησης του «αγνώστου ίχνους»). Εξυπακούεται ότι η κατάρριψη από επίγεια συστήματα αεραμύνης εμπεριέχει και όλους τους κινδύνους που αναφέρθηκαν στην περίπτωση του εγκλωβισμού. Δεν πρέπει επίσης να παραγνωρίζουμε ότι η αποχή μας, για αρκετές δεκαετίες, από κατάρριψη Α/Φ που παραβιάζει τον ΕΕΧ δημιουργεί μια ανάλογη «εθιμική» συμπεριφορά και η αιφνίδια αντικατάσταση της από μια δυναμική τακτική θα προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις-προτροπές για αυτοσυγκράτηση ή ακόμη και πιέσεις για εξεύρεση λύσης κατά τρόπο που ευνοεί την πλευρά που δεν συμβαδίζει με το διεθνές δίκαιο……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………….Να ληφθεί επίσης υπόψη ότι ο χρόνος εκτίναξης των τουρκικών παραβιάσεων συμπίπτει με την σταθερή μετακίνηση του ισοζυγίου αεροπορικής ισχύος υπέρ των γειτόνων μας. Εκτιμάται ότι μια σημερινή δυναμική ελληνική αντίδραση (κατάρριψη) δεν θα οδηγήσει αναγκαστικά σε αυτοματοποιημένη έναρξη αεροπορικών συγκρούσεων, μικρής ή μεγάλης κλίμακας, αλλά σε διπλασιασμό την επομένη κιόλας ημέρα, των τουρκικών προκλήσεων με το δίλημμα της κλιμάκωσης να μεταφέρεται και πάλι στην χώρα μας. Κατά συνέπεια δημιουργείται το ερώτημα της ελληνικής αντίδρασης της επομένης ημέρας σε πιθανές μαζικές τουρκικές παραβιάσεις του ΕΕΧ. Η εύλογη απάντηση θα ήταν η συνέχιση των καταρρίψεων την επομένη ημέρα με σημαντική πιθανότητα (άρα και ανάλογες προετοιμασίες) κλιμάκωσης των συγκρούσεων. Η αποχή μας από ανάλογη δυναμική αντίδραση την επομένη ημέρα θα προκαλέσει διπλασιασμό των τουρκικών προκλήσεων κάθε είδους. Οι παραπάνω εκτιμήσεις μας οδηγούν στο τραγικό δίλημμα της αποδοχής της σημερινής απαράδεκτης κατάστασης των αυξανόμενων παραβιάσεων («φινλανδοποίηση») ή της διακινδύνευσης μιας σταδιακής δυναμικής αντίδρασης μετά από ανάλογες και σε όλα τα επίπεδα, προετοιμασίες εκ μέρους μαςΙδιαιτέρα δυσμενής κατάσταση θα δημιουργηθεί και στην περίπτωση που η Ελλάδα θέσει «κόκκινες γραμμές» (πχ κατάρριψη ιπταμένου μέσου που εκτελεί παραβίαση ΕΕΧ) και δεν υλοποιήσει την απειλή της. Είναι βέβαιο ότι η Τουρκία θα δοκιμάσει την αποφασιστικότητα της Ελλάδος και μάλιστα αρχικά θα εκμεταλλευθεί την περιοχή μεταξύ 6 έως 10 νμ προκαλώντας την ελληνική αντίδραση……………………………………………….. Ένας ενδεχόμενος τρόπος αντίδρασης θα ήταν η εκτέλεση αντίστοιχων (αναλογικά ή απλώς ενδεικτικά) ελληνικών παραβιάσεων του τουρκικού ΕΕΧ. Εξ όσων γνωρίζουμε η χώρα μας, σεβόμενη το διεθνές δίκαιο και αντιλαμβανόμενη ότι παρόμοια αντίδραση εξυπηρετεί τις επιδιώξεις κλιμάκωσης της Άγκυρας .………………………………………………………………………………… Στο σημείο αυτό θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και τον νέο πρωταγωνιστή των παραβιάσεων, τα από την Τουρκία συχνά και πολυποίκιλα χρησιμοποιούμενα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (UAVs). Έχουν ήδη εμφανιστεί και στο Αιγαίο με περιορισμένη (αλλά αυξανόμενη) μέχρι σήμερα συμμετοχή στις παραβιάσεις και λοιπές δραστηριότητες. Για άλλη μια φορά η Ελλάδα «τρέχει» ασθμαίνουσα να βρει κατάλληλες απαντήσεις. Βεβαίως η κατάρριψη ενός τουρκικού UAV που παραβιάζει τον ΕΕΧ ή ίπταται εντός ελεγχόμενου εναέριου χώρου μάλλον δεν θα αποτελούσε μόνιμη λύση για το πρόβλημα των υπερπτήσεων αλλά θα έδινε ένα μήνυμα αποφασιστικότητας χωρίς ανθρώπινες απώλειες……………………………………………… Θα πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας ότι η αναμενόμενη ενεργοποίηση του αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και η πιθανή μετακίνηση του δυτικά θα έχει ως αποτέλεσμα τα ελληνικά Α/Φ που επιχειρούν στο Αιγαίο σε αποστολές αναχαίτισης ή ακόμη και εκπαιδευτικές, να υπόκεινται στον κίνδυνο εγκλωβισμού και κατάρριψης κατά την πτήση τους ειδικότερα πάνω από θεωρούμενες από την Άγκυρα ως «γκρίζες ζώνες».
Η Τουρκία έχει στο παρελθόν πολλάκις προτείνει στην Ελλάδα την πραγματοποίηση αόπλων πτήσεων σε μέρος του FIR Αθηνών για μείωση της έντασης και αποφυγή αεροπορικού επεισοδίου με χρήση πυρών. Αποδοχή της τουρκικής πρότασης θα έχει ως συνέπεια την μείωση της ελληνικής ικανότητας αντιμετώπισης αιφνιδιαστικής αεροπορικής επίθεσης ενώ επί της ουσίας αποτελεί μείωση των βασικών κυριαρχικών δικαιωμάτων (και υποχρεώσεων αναφορικά με τον έλεγχο του FIR). Η τουρκική πρόταση επί της ουσίας αποτελεί κίνηση παγίδευσης της Ελλάδος μέσω της ουσιαστικής απεμπόλησης κυριαρχικών δικαιωμάτων και πλαγίας αναγνώρισης τουρκικών θέσεων με τελικό αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση των διεκδικήσεων της Άγκυρας………………………………………
Πιο υποτονικοί τρόποι αντίδρασης (όχι όμως απαραίτητα και μη αποτελεσματικοί) είναι οι κάθε είδους διπλωματικές ενέργειες και διαμαρτυρίες (κυρίως με τη μορφή ρηματικής διακοίνωσης) για την παραβίαση του ΕΕΧ. Η χώρα μας χρησιμοποιεί τις διπλωματικές ενέργειες σε συνδυασμό με τις τακτικές της αναγνώρισης και αναχαίτισης των τουρκικών Α/Φ. Κοινοποίηση των τουρκικών παραβιάσεων γίνεται και σε διεθνείς οργανισμούς (ΝΑΤΟ, ΕΕ) και σε ξένες πρωτεύουσες. Αναγκαστική η συνεχής και μετά εντάσεως προβολή των τουρκικών εχθρικών ενεργειών των υπερπτήσεων αλλά αποδεικνύεται ότι ουδέν πρακτικό αποτέλεσμα έχει………………………………………………………………….................................................................................................

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Αναμφισβήτητα οι υπερπτήσεις (άνωθεν του χερσαίου εδάφους ή των χωρικών υδάτων) αποτελούν σημαντική παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας ενός κράτους, παραβίαση που δικαιολογεί την λήψη ενδεδειγμένων και ενίοτε δυναμικών μέτρων. Επιπρόσθετα επιφέρουν και ένα ψυχολογικό κλονισμό του λαού και έντονες ανησυχίες για τις κλιμακούμενες τουρκικές προκλήσεις. 
Στην ελληνοτουρκική περίπτωση, οι παραβιάσεις του ΕΕΧ δεν πρέπει να εξετάζονται μεμονωμένα αλλά ως ένα κομμάτι των καθημερινά διευρυνόμενων τουρκικών διεκδικήσεων σε βάρος μας. Μόνες τους σίγουρα αποτελούν ένα μέσο αμφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων που σχετίζονται με τον ΕΕΧ αλλά και το εδαφικό καθεστώς ορισμένων νήσων, μικρονήσων και βραχονησίδων. Επιπρόσθετα όμως αποτελούν και μέρους των ψυχολογικών ενεργειών πειθαναγκασμού της Άγκυρας που εφαρμόζονται αδιάλειπτα σε βάρος μας. Από πλευράς διεθνούς δικαίου, παρόμοιες ενέργειες από μόνες τους δεν επιφέρουν καμία αλλαγή στο υφιστάμενο εδαφικό καθεστώς (status quo).  Αναφορικά με τις ανυπόστατες διεκδικήσεις της Τουρκίας περί «γκρίζων ζωνών» και της χρήσης των υπερπτήσεων ως μέσο αμφισβήτησης του καθεστώτος τους δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε τη σημασία της αθόρυβης και σταδιακής κατοίκησης και απόκτησης οικονομικής ζωής των διάσπαρτων νησιών και μικρονήσων. Σημασία έχει να διακρίνουμε ότι πίσω από τις περισσότερες τουρκικές αιτιάσεις κρύβεται η τουρκική ανησυχία και πρόθεση παρεμπόδισης της ενάσκησης του αναφαίρετου δικαιώματος της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 νμ. Η απολύτως νόμιμη αυτή ενέργεια της Ελλάδος επί της ουσίας θα καταστήσει άνευ νοήματος τις περισσότερες από τις ανυπόστατες τουρκικές διεκδικήσειςΚατά συνέπεια μικρή -σχετικά- σημασία (ίσως περισσότερο συμβολική και ψυχολογική) έχει η αντιμετώπιση των τουρκικών υπερπτήσεων καθώς η εθνική προσπάθεια θα πρέπει να εστιαστεί στη σταδιακή προετοιμασία των βημάτων για την επέκταση των χωρικών υδάτων μας αντιμετωπίζοντας τις τουρκικές απειλές περί «casus belli». Φυσικά και θα πρέπει να αναμένουμε ότι η ενάσκηση του δικαιώματος μας θα οδηγήσει -αν όχι σε περιορισμένη στρατιωτική σύγκρουση- σε σωρεία τουρκικών αντιδράσεων συμπεριλαμβανομένων και κάθε είδους υπερπτήσεων κατά μήκος και πλάτος του ΕΕΧ. Δεν υπονοούμε ότι η αντιμετώπιση των υπερπτήσεων πρέπει να συντελεστεί με την άμεση επέκταση των χωρικών μας υδάτων. Προτείνουμε ότι η τελευταία πρέπει να αποτελέσει τον βασικό αντικειμενικό εθνικό στόχο της επόμενης πενταετίας αποφεύγοντας την εφέλκυσή μας σε αντιδράσεις που εκφεύγουν ή θέτουν εμπόδια στη στόχευση μας. Παρά ταύτα η Άγκυρα πρέπει να γνωρίζει ότι η υπέρβαση των εσκαμμένων, σε οποιαδήποτε διάσταση, μπορεί να οδηγήσει –ηθελημένα ή μη- σε μια σύγκρουση, μικρής ή μεγάλης κλίμακος στο χώρο από τον Έβρο μέχρι την ΚύπροΣε μια ανάλογη περίπτωση, η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα πραγματοποιηθεί αυτόματα και αμετάκλητα από τα πρώτα λεπτά των συγκρούσεων και κατά συνέπεια οποιαδήποτε διαπραγματεύσεις αρχίσουν (εάν και όταν) θα λάβουν υπόψη τους τη νέα πραγματικότητα. Φυσικά για την υλοποίηση ενός ανάλογου εθνικού στόχου απαραίτητη είναι η επαύξηση της αμυντικής ισχύος της Ελλάδος σε συνδυασμό με την δημιουργία καταλλήλων συνεργασιών και συνθηκών στο διεθνές περιβάλλον. Η προτροπή της ενίσχυσης της αμυντικής ισχύος προϋποθέτει δαπάνες προμήθειας και αναβάθμισης κυρίων οπλικών μέσων και πυρομαχικών σε χαλεπούς καιρούς της ύφεσης και αβεβαιότητας που επιφέρει η επέλαση του κορονοϊού ίσως ακούγονται ανεδαφικά. Ενδεχομένως καλόπιστοι αιθεροβάμονες και «φοβικοί» θα συγκρίνουν το κόστος απόκτησης αεροσκάφους 5ης γενεάς με την ανάπτυξη και λειτουργία εκατοντάδων Μονάδων Εντατικής ΘεραπείαςΑν προκριθούν ανάλογες σκέψεις ίσως θα ήταν καλύτερα η άμεση έναρξη διμερών διαπραγματεύσεων για εξεύρεση λύσεων σε όλα τα «εκκρεμή» διμερή ζητήματα. Διαπραγματεύσεις οι οποίες και θα ολοκληρωθούν με την πλήρη «φινλανδοποίηση» του Ελληνισμού. Επιστρέφοντας όμως στο θέμα των υπερπτήσεων θα πρέπει να επισημάνουμε ότι παρά την εστίαση μας στο «δάσος» (επέκταση των εθνικών χωρικών υδάτων) θα πρέπει:
• Να είμαστε σε θέση να συνεχίσουμε αδιάλειπτα -όπως μέχρι τώρα- και έναντι οποιοδήποτε κόστους, την άμεση επέμβαση της ΠΑ σε κάθε παραβίαση του ΕΕΧ (ή και παράβαση του FIR).
• Να διαθέτουμε την ετοιμότητα άμεσης μετάπτωσης από ένα μεμονωμένο αεροπορικό συμβάν σε μια μικράς διαρκείας αεροναυτική σύγκρουση μικρής-μεσαίας-μεγάλης κλίμακος, με θετικά υπέρ ημών αποτελέσματα.
• Να προχωρήσουμε (εάν κριθεί και όποτε κριθεί σκόπιμο και έχοντας συνυπολογίσει όλες τις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας αλλά και διεθνείς) σε μια «χειρουργική» κίνηση κατάρριψης «αγνώστου ίχνους» σε προεπιλεγμένες συνθήκες που θα αφήνουν απολύτως έκθετη και μη δυνάμενη να αντιδράσει την γειτονική μας χώρα. Εκτιμούμε ότι μια ανάλογη μεμονωμένη κίνηση μάλλον δεν θα επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα παρά μόνο θα πολλαπλασιάσει την ένταση. Θα μπορούσε βέβαια για αποφυγή της κλιμάκωσης να παρουσιαστεί εκ μέρους μας ως ένα «ατυχές» συμβάν στο γεμάτο ένταση τεταμένο αεροπορικό περιβάλλον του Αιγαίου (με υπαιτιότητα της Τουρκίας)
Βέβαια για τη δυνατότητα επίτευξης των παραπάνω στόχων -πλέον της απαραίτητης στοχευμένης ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων απαιτείται και η πολιτική βούληση αφού έχει καλλιεργηθεί και η ανάλογη προετοιμασία αποδοχή της κοινής γνώμης αναφορικά με την αναγκαιότητα υπεράσπισης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Επειδή αναμένουμε τα UAVs σταδιακά να αντικαταστήσουν σε μεγάλο βαθμό τα επανδρωμένα συστήματα στα αεροπορικά συμβάντα, θα πρέπει να κινηθούμε ταχύτατα και συντονισμένα να καλύψουμε την τουρκική υπεροπλίας (και) στον τομέα αυτό. Καθώς εκτιμούμε την αύξηση της παρουσίας των τουρκικών UAVs στις προκλήσεις των υπερπτήσεων προτείνεται τυχόν δυναμική μας αντίδραση να αρχίσει με την έγκαιρη και κατάλληλη εξουδετέρωση ενός εξ’ αυτών (σε επιλεγμένες συνθήκες). Ευχής έργο θα ήταν η στοχευμένη κατάρριψη του -εντός του ΕΕΧ- να προέλθει από ενέργειες ηλεκτρονικού πολέμου και όχι πυρά. Συγχρόνως πρέπει να εντείνουμε την ενημέρωση όλων των κρατών, οργανισμών και φορέων για τις αναθεωρητικές στοχεύσεις της Άγκυρας και για τις επικίνδυνες για τη διεθνή ειρήνη ενέργειες στις οποίες προβαίνει (συμπεριλαμβανομένων και των υπερπτήσεων). Πρέπει να επιδιωχθεί η σκλήρυνση της στάσεως της ΕΕ έναντι της Άγκυρας σε όλα τα επίπεδα αφήνοντας κατά μέρους ενδοιασμούς του τύπου «αποφυγή περαιτέρω απομάκρυνσης της Τουρκίας από τη Δύση και διατήρηση αμοιβαίων επωφελών σχέσεων». Χωρίς να παραγνωρίζουμε την βασιμότητα αυτών των σκέψεων τις θεωρούμε αποδεκτές μόνο στη περίπτωση ύπαρξης ισχυρών και απτών κινήσεων από πλευράς Τουρκίας (πχ παύση παραβιάσεων ΕΕΧ ή παράβασης κανόνων πτήσεων FIR Αθηνών).  Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η Άγκυρα έχει -και θα συνεχίσει να έχει την πρωτοβουλία στο παιχνίδι των προκλήσεων (άρα και των υπερπτήσεων). Μάλιστα έχει την ευχέρεια να προχωρήσει και σε σοβαρότερες προκλήσεις, η μη δυναμική αντίδραση στις οποίες θα έχει σοβαρότατες πολιτικές συνέπειες σε οποιαδήποτε κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία. Ως εκ τούτου, (και) το ζήτημα αυτό δεν ενδείκνυται για πολιτική εκμετάλλευση αλλά απαιτεί την εκ μέρους της πλειονότητας του πολιτικού κόσμου, εξασφάλιση της συναντίληψης και σύμπλευσης από τώρα σε ποικιλία σεναρίων και δυνατών λύσεων.
Κατανοώντας ότι ο αντίπαλος έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων και διεκδικήσεις πέραν οποιαδήποτε πιθανότητας συμβιβασμού δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στην αυτόβουλη χαλιναγώγηση του, ούτε και στην επέμβαση οποιουδήποτε τρίτου αλλά να προετοιμαζόμαστε μεθοδικά για τη δέουσα δυναμική απάντηση (και όχι μόνο στο θέμα των υπερπτήσεων), αν όχι με απόλυτη πιθανότητα επικράτησης μας αλλά τουλάχιστον με εξασφαλισμένη την πρόκληση σε βάρους του, της λεγόμενης «αφόρητη ζημιάς». 
Για την επίτευξη όμως του στόχου αυτού απαιτούνται ανάλογες ικανότητες, βούληση και ορθή και πειστική μεταφορά του μηνύματος σε όλους!