Κυριακή, 25 Οκτωβρίου 2020

François Bédarida: O στρατηγός de Gaulle, η Ελεύθερη Γαλλία και η Ελλάδα (1940 – 1941)

 



130 χρόνια από τη γέννηση, 50 χρόνια από τον θάνατο του Charles de Gaulle

François Bédarida

O στρατηγός de Gaulle, η Ελεύθερη Γαλλία και η Ελλάδα
(1940 – 1941)

 

Μπορεί μεν οι σχέσεις του στρατηγού de Gaulle με την Ελλάδα την περίοδο Οκτωβρίου 1940 – Μαΐου 1941 να είναι ένα ελάσσονος σημασίας επεισόδιο του πολέμου, δεν παύουν ωστόσο να διαθέτουν το δικό τους ειδικό βάρος, καθώς συνδυάζουν την πολιτική με τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη διπλωματία, βρίσκονται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην εκφορά του λόγου και την πράξη, ανάμεσα στη μνήμη και τον συμβολισμό, τέλος, ανάμεσα στον μύθο και την απομυθοποίηση.

Οι προσφερόμενες πηγές είναι αποσπασματικές: 1) διπλωματικά έγγραφα της Ελεύθερης Γαλλίας, 2) δημοσιευμένα κατάλοιπα του ιδίου του στρατηγού, 3) εκπομπές του BBC, 4) γαλλικά έντυπα, τα οποία κυκλοφορούσαν στο Λονδίνο, 5) πολεμικά απομνημονεύματα.¹ To ελληνικό παράδειγμα εντάσσεται στο εν γένει όραμα του στρατηγού de Gaulle για τους τρεις ακόλουθους λόγους: Κατ’ αρχήν παρουσιάζει μια πρώτης τάξεως αφορμή για την Ελεύθερη Γαλλία να κάνει την ύπαρξή της αισθητή, να κινητοποιηθεί και να παρέμβει μέσα στους πρώτους κρίσιμους μήνες της ύπαρξής της. Κατά δεύτερο λόγο, συνιστά ένα σημείο αναφοράς, συνάμα όμως και ένα πικρό μάθημα, ικανό από μόνο του να αφυπνίσει τους Γάλλους. Τέλος, δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των άμεσων προτεραιοτήτων. Το επίκεντρο του γκωλικού οράματος στρέφεται προς άλλη κατεύθυνση.

 

Η συνέργεια της μαχόμενης Γαλλίας με τη μαχόμενη Ελλάδα

Η ιταλική εισβολή της 28ης Οκτωβρίου 1940 κατά της Ελλάδας, μια μάλλον απρόσμενη εξέλιξη, λειτούργησε ως έναυσμα για τους Ελεύθερους Γάλλους, ανοίγοντας στους τελευταίους αναπάντεχες, αξιοποιήσιμες ωστόσο, προοπτικές τόσο στον ψυχολογικό όσο και στον στρατιωτικό τομέα. Η εν γένει υπόθεση στηρίζεται σε μια απλή διαπίστωση στην οποία προέβη ο de Gaulle ταυτόχρονα με την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου: “Η Ελλάδα είναι σήμερα το μοναδικό επιχειρησιακό θέατρο σε ολόκληρη την Ευρώπη”.² Με άλλα λόγια, μια ιδανική ευκαιρία προς αξιοποίηση.

Στο σημείο αυτό οφείλει κανείς να προσθέσει μια δεύτερη παράμετρο: την εύθραυστη κατάσταση της Ελεύθερης Γαλλίας το φθινόπωρο του 1940. Η οριακή κατάσταση της τελευταίας ωθεί εκ των πραγμάτων τον de Gaulle να σπεύσει προς στήριξη της Ελλάδας μόνο και μόνο προκειμένου να κάνει αισθητή την παρουσία και ύπαρξή του. Για να επιβιώσει, οφείλει πάση θυσία να τοποθετηθεί δημόσια, να εξασφαλίσει συμμάχους και να σφυρηλατήσει μαζί τους ένα κοινό μέτωπο. Στα “Πολεμικά Απομνημονεύματά του” (Μémoires de guerre) επανέρχεται συχνά στην “φρικτή αδυναμία, στην οποία βρισκόμασταν”, αλλά και στη ειλημμένη απόφασή του σε κάθε εμφανιζόμενη ευκαιρία “να ομιλεί εξ ονόματος της Γαλλίας όπως, άλλωστε, άρμοζε”.³ Επρόκειτο για μια κατάσταση που ο Maurice Schumann, στενός συνεργάτης του στρατηγού, περιέγραφε με γλαφυρό τρόπο από το μικρόφωνο του BBC: “Για μια ακόμη φορά, οι ορφανοί λαοί αναζητούσαν την Γαλλία και θα αδυνατούσαν να την βρουν εάν ο στρατηγός de Gaulle δεν ήταν εκεί για να μιλήσει εξ ονόματός της”.


Η συνέχεια  ΕΔΩ