Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου 2020

Οδεύουμε ολοταχώς προς ένα νέο lockdown...

 Γράφει ο Αλέξανδρος Αλεξανδρίδης

Επειδή οδεύουμε ολοταχώς προς ένα νέο lockdown αγνώστου διαρκείας, καλό είναι  να είμαστε όσο το δυνατόν καλύτερα ενημερωμένοι από αξιόπιστες επιστημονικές πηγές για ό,τι νεώτερο περί της μετάδοσης του κοροναϊού, με σκοπό την επιβράδυνσή της.

 Οι ερευνητές του Montefiore Medical Center-University Hospital of Einstein της Νέας Υόρκης, του Pennsylvania State University , του Massachusetts General Hospital, του Harvard Medical School και του Νοσοκομείου Brigham and Women’s της Βοστώνης, μελέτησαν όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα που είχαν δημοσιευθεί από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο, καθώς και σχετικές κυβερνητικές ή ακαδημαϊκές αναφορές, για να καθορίσουν τους ιικούς, περιβαλλοντικούς και παράγοντες που σχετίζονται με τους ξενιστές και συντελούν στη μετάδοση του κοροναϊού.

Aρκετές πειραματικές μελέτες έδειξαν πως τα σωματίδια του ιού μπορούν να είναι ενεργά για ώρες μετά την ενσωμάτωσή τους σε αερολύματα ή πάνω στις επιφάνειες. Οι μελέτες που έγιναν σε πραγματικές συνθήκες, με ανίχνευση δηλαδή του ιικού RNA στο περιβάλλον, κατέγραψαν πολύ χαμηλά επίπεδα του ιού στις επιφάνειες και σε ελάχιστες περιπτώσεις είχαν καταφέρει να απομονώσουν ενεργό τον κοροναϊό.

Ισχυρά ήταν τα αποδεικτικά στοιχεία από μελέτες περιπτώσεων και ομαδικές αναφορές που έδειχναν ότι η αναπνοή ήταν ο κυρίαρχος τρόπος μετάδοσης του κοροναϊού, με την απόσταση, την εφαρμογή της μάσκας  και τον αερισμό να παίζουν καθοριστικό ρόλο στον κίνδυνο μετάδοσης της νόσου από άτομο σε άτομο.

Στις λίγες περιπτώσεις που η υποτιθέμενη πηγή μετάδοσις του κοροναϊού ήταν η άμεση επαφή  με κάποια επιφάνεια ή αντικείμενο,  δεν μπόρεσε να αποκλειστεί πως η μετάδοση δεν έγινε διά της αναπνευστικής οδού.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης διάφορα πρότυπα ιικής μετάδοσης. Σύμφωνα με αυτά, ο ιός κάνει κορύφωση μετάδοσης περίπου μια ημέρα πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων και εξασθενεί εντός μιας εβδομάδας από την έναρξη των συμπτωμάτων. Tα άτομα δηλαδή με Covid-19 είναι μεταδοτικά για διάστημα περίπου  περίπου 1 εβδομάδας και δεδομένου ότι το  Ro (βασικός αριθμός αναπαραγωγής, βλ. & πιο κάτω) βρίσκεται συνήθως μεταξύ 2 και 3, θεωρείται ότι είναι σχετικά χαμηλό σε σχέση με τον μεγάλο αριθμό ατόμων που έρχονται σε επαφή κατά την διάρκεια  της εβδομάδος αυτής. Όλα τα πρότυπα ιικής μετάδοσης συμβαίνουν στις πρώτες 5-6 ημέρες  της νόσησης και κανένα δεν τεκμηριώθηκε μετά από αυτές, αφότου δηλαδή ο ασθενής έχει συμπτώματα για περίπου μια εβδομάδα.

Τα περισσότερα άτομα δεν μεταδίδουν τον κοροναϊό σε άλλα άτομα,  ορισμένα όμως  προκαλούν πολλές δευτερεύουσες μεταδόσεις,  ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πολυπληθών συναθροίσεων,  στα επονομαζόμενα «γεγονότα υπερμετάδοσης», όπως π.χ. σε μουσικές, θεατρικές, αθλητικές εκδηλώσεις μεγάλης χρονικής διάρκειας,  σε κλειστούς χώρους και χωρίς εφαρμογή προστατευτικής μάσκας.


Αναφορικά με τους τρόπους μετάδοσης θα πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχουν δύο είδη σταγονιδίων: Τα σταγονίδια που χαρακτηρίζονται ως μεγάλα σε μέγεθος (>5 μm) και κατακρημνίζονται γρήγορα στο έδαφος λόγω της βαρύτητας, συνήθως σε απόσταση 1-2 μέτρων από το άτομο απ’ όπου προήλθαν, και τα αερολύματα ή αεροζόλ που είναι μικρά αιωρούμενα για ώρες στον αέρα σωματίδια (≤5 μm) που αιωρούνται όπως οι κόκκοι της γύρης. 

Σε περιβάλλον ιατρικής φρονίδας η μετάδοση με βάση το αερολύματα μεγάλης εμβέλειας,  δεν αποτελεί τον κυρίαρχο τρόπο μετάδοσης του ιού σε αντίθεση με τα σταγονίδια.

Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω σταγονιδίων, οπότε η χρήση ιατρικής μάσκας, ή προσωπίδας, ή η τήρηση φυσικής απόστασης (>2 μέτρα) αποτελούν επαρκή μέτρα για την αποφυγή μεταδόσεων. Εάν η μετάδοση του ιού γίνει σε κλειστούς χώρους μέσω αερολυμάτων  (αεροζόλ) τα οποία μπορούν να παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα για παρατεταμένη χρονική περίοδο, η χρήση μάσκας, ή  προσωπίδας και η τήρηση της φυσικής απόστασης δεν είναι πλήρως  επαρκή ως μέτρα προστασίας έναντι του ιού, οπότε στις περιπτώσεις αυτές απαραίτητος είναι και ο καλός αερισμός.

Η ομιλία και ο βήχας παράγουν ένα μείγμα σταγονιδίων και αερολυμάτων που μπορούν να ταξιδέψουν έως και 7 μέτρα,  ο δε  ιός μπορεί να παραμείνει ενεργός στον αέρα για μεγάλο χρονικό διάστημα εφόσον υπάρχει ελλιπής αερισμός

Με τον ίδιο τρόπο γίνεται η μετάδοση του ιού της γρίπης και λοιπών  ιών που προσβάλουν το αναπνευστικό!  

Η τήρηση της φυσικής απόστασης (>2 μέτρων), ή η χρήση μάσκας προστασίας (υφασμάτινης ή ιατρικής), ή προσωπίδας, όταν δεν είναι εφικτή η τήρηση των αποστάσεων αποτελεί επαρκή προφύλαξη για την ελαχιστοποίηση των μεταδόσεων SARS-CoV-2.  Η πιθανότητα αερογενούς μετάδοσης σε καλά αεριζόμενους χώρους είναι πολύ χαμηλή.


Η μετάδοση εξαρτάται επίσης από το είδος της έκθεσης, την συγκέντρωση του ιού (ιικό φορτίο), τη διάρκεια της έκθεσης καθώς τη φυσική άμυνα του ξενιστή.


Ο  βασικός αριθμός αναπαραγωγής (Rο), όρος της επιδημιολογίας που υποδηλώνει τον αναμενόμενο αριθμό κρουσμάτων που προκύπτουν άμεσα από 1 κρούσμα χωρίς την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων,  εκτιμήθηκε περίπου στ 2,5 πράγμα  που σημαίνει ότι κάθε άτομο με κοροναΙό  μολύνει κατά μέσο όρο 2 έως 3 άλλα άτομα.


Ο ενεργός αριθμός αναπαραγωγής (Rt) που υποδηλώνει τον αναμενόμενο  αριθμό κρουσμάτων  που προκύπτουν άμεσα από 1 κρούσμα μετά από την  εφαρμογή περιοριστικών μέτρων όπως οι μάσκες με αυξημένη προστασία, θα πρέπει να μειωθεί σε επίπεδο μικρότερο το 1, πράγμα που θα υποδηλώνει ότι επιτεύχθηκε ο έλεγχος της επιδημίας. 

Το  Ro όπως και το  Rt επηρεάζεται από περιβαλλοντικές συνθήκες και την συμπεριφορά του μολυσμένου πληθυσμού.


Στην Κίνα το lockdown είχε σαν αποτέλεσμα ο δείκτης Rt να πλησιάσει στο 0, γι’αυτό η μάσκα έχει καταργηθεί σε όλη την επικράτεια σε όλους τους ανοιχτούς χώρους.