Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2021

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ή Θεολόγος


Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.
Άγιος Γρηγόριος Ναζιανζηνός ή Θεολόγος
Στις 25 Ιανουαρίου κάθε χρόνου εορτάζεται η μνήμη του Μεγάλου Καππαδόκη Πατέρα της Εκκλησίας Γρηγορίου του Ναζιανζηνού ή Θεολόγου. Χρόνια πολλά στους Γρηγόρηδες.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ή Θεολόγος γεννήθηκε στην Καππαδοκία, το έτος 329 και πέθανε στην Καππαδοκία, στις 25 Ιανουαρίου του έτους 390. Ήταν Έλληνας, Καππαδόκης θεολόγος που διατέλεσε και Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως.
Θεωρείται ευρέως ως ο πιο ταλαντούχος ρήτορας μεταξύ των Πατέρων της Εκκλησίας. Ως κλασικά εκπαιδευμένος ομιλητής και φιλόσοφος του Ελληνισμού, κατάφερε να συνδυάσει τον Ελληνισμό με την πρώτη Εκκλησία της Ανατολικής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας.
Ο Γρηγόριος είχε σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της Τριαδικής Θεολογίας τόσο μεταξύ των Ελληνόφωνων όσο και μεταξύ των Λατινόφωνων Θεολόγων και έγινε γνωστός ως «Τριαδικός Θεολόγος». Πράγματι, τα περισσότερα από τα έργα του επηρεάζουν τους σύγχρονους Θεολόγους, ειδικά όσον αφορά τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδας.
Επίσης ήταν αδελφικός φίλος του Μεγάλου Βασιλείου. Μία ψυχή σε δύο σώματα, όπως έλεγε κι ο ίδιος ο Γρηγόριος.
Ο Γρηγόριος ήταν γνωστός όχι μόνο ως Θεολόγος, αλλά και ως άνθρωπος των γραμμάτων, καθώς επίσης και ως ποιητής, αφού έγραψε αρκετά ποιήματα με Θεολογικά και ηθικά θέματα. Ολόκληρο το όγδοο βιβλίο της Παλατινής Ανθολογίας απαρτίζεται από επιγράμματά του, 254 τον αριθμό.

Ο Γρηγόριος είναι Άγιος της Ανατολικής και της Δυτικής Χριστιανικής Εκκλησίας. Θεωρείται Διδάσκαλος και Πατέρας της Εκκλησίας και είναι γνωστός ως ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, μαζί με τον Βασίλειο τον Μέγα και τονΙωάννη τον Χρυσόστομο.
Βιογραφία
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γεννήθηκε το 329 μ.Χ. στην Αριανζό, κωμόπολη της Καππαδοκίας, από τον Γρηγόριο, επίσκοπο Ναζιανζού (εορτάζεται στην 1η Ιανουαρίου) και την Νόννα (εορτάζεται στις 5 Αυγούστου). Έχει δύο αδέρφια: τον Καισάρειο (εορτάζεται στις 9 Μαρτίου) και την πασίγνωστη για την ευσέβειά της αδερφή του Γοργονία (εορτάζεται στις 23 Φεβρουαρίου).
Στη Ναζιανζό, διδάσκεται τη στοιχειώδη εκπαίδευση, ενώ τη μέση εκπαίδευση στην Καισάρεια, όπου γνωρίζεται με το συμμαθητή του Μέγα Βασίλειο (εορτάζεται στην 1η Ιανουαρίου). Έπειτα, πηγαίνει κοντά σε περίφημους διδασκάλους της ρητορικής στην Παλαιστίνη και στην Αλεξάνδρεια και, τέλος, στα "Πανεπιστήμια" της Αθήνας και μάλιστα στην Πλατωνική Ακαδημία. Οι "πανεπιστημιακές" του σπουδές διάρκεσαν 13 ολόκληρα χρόνια (από 17 έως 30 ετών). Όπως κι ο συμμαθητής και φίλος του Μέγας Βασίλειος (ο έτερος Καππαδόκης), ο Γρηγόριος αρίστευσε στις "πανεπιστημιακές" του σπουδές (όπως άλλωστε κι ο άλλος συμμαθητής τους προερχόμενος από την Καππαδοκία, ο Ιουλιανός, ο μετέπειτα Αυτοκράτορας, και "Αποστάτης" αποκαλούμενος).
Μετά τις σπουδές του στην Αθήνα, ο Γρηγόριος επιστρέφει στην πατρίδα του, μολονότι του πρόσφεραν έδρα Καθηγητή για να διδάξει στην Πλατωνική Ακαδημία. Στην Καππαδοκία, ο πατέρας του, επίσκοπος Ναζιανζού, τον χειροτονεί πρεσβύτερο. Αλλά ο Άγιος Γρηγόριος προτιμά την ησυχία του αναχωρητηρίου στον Πόντο, κοντά στον φίλο του Βασίλειο, για περισσότερη άσκηση στη πνευματική ζωή.
Μετά, όμως, από θερμές παρακλήσεις των δικών του, επιστρέφει στην πατρίδα του και μπαίνει στην ενεργό δράση της Εκκλησίας. Στα 43 του χρόνια γίνεται επίσκοπος. Έδρα του ορίστηκε η περιοχή των Σασίμων, την οποία ποτέ δεν ποίμανε λόγω των Αρειανών κατοίκων της.
Αλλεπάλληλοι θάνατοι συγγενικών του προσώπων γεμίζουν με θλίψη την ψυχή του και επιτείνουν τις αναχωρητικές τάσεις του Γρηγορίου. Πρώτα ο θάνατος του αδερφού του Καισαρείου, έπειτα της αδερφής του Γοργονίας, μετά του πατέρα του και, τέλος, της μητέρας του Νόννας. Παρά τούτες τις θλίψεις και τις έντονες αναχωρητικές του τάσεις, η φήμη του Γρηγορίου, ως πνευματικού και ενάρετου ανθρώπου εξαπλώνεται ραγδαία και εκόντα άκοντα τον φέρνει στην Κωνσταντινούπολη (378 μ.Χ.), όπου υπερασπίζεται με καταπληκτικό τρόπο την Ορθοδοξία και χτυπά καίρια τους Αρειανούς, που είχαν πλημμυρίσει την Κωνσταντινούπολη καταλαμβάνοντας όλους τους Ναούς.
Η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη. Όλοι οι ναοί της Βασιλεύουσας ήταν στα χέρια των Αρειανών. Όμως ο Γρηγόριος δεν απελπίζεται. Μετατρέπει ένα δωμάτιο στο σπίτι που τον φιλοξενούσαν σε ναό και του δίνει συμβολικό όνομα. Ονομάζει το ναό Αγία Αναστασία, διότι πίστευε στην ανάσταση της Ορθόδοξης Πίστης.
Οι αγώνες είναι επικίνδυνοι. Οι αιρετικοί ανεβασμένοι πάνω στις σκεπές των σπιτιών του πετούν πέτρες και έτσι ο Γρηγόριος δοκιμάζεται πολύ. Στο ναό της Αγίας Αναστασίας εκφωνεί τους περίφημους πέντε θεολογικούς λόγους, που του έδωσαν δίκαια τον τίτλο του Θεολόγου.
Μετά το σκληρό αυτό αγώνα, ο Μέγας Θεοδόσιος τον αναδεικνύει Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως (381 μ.Χ.). Η Β’ Οικουμενική Σύνοδος τον αναγνώρισε ως Πρόεδρό της. Όμως μια μερίδα επισκόπων τον αντιπολιτεύεται με ευτελή διαδικαστικού τύπου επιχειρήματα. Τότε ο Γρηγόριος, αηδιασμένος, δηλώνει τη παραίτησή του, και αναχωρεί στη γενέτειρά του Αριανζό, όπου και τελειώνει με ειρήνη τη ζωή του, το 390 μ.Χ.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος άφησε μεγάλο συγγραφικό έργο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα φιλοσοφημένα 408 ποιήματά του 18.000 περίπου στίχων. Είναι από τα μεγαλύτερα πνεύματα του Χριστιανισμού και από τους λαμπρότερους αθλητές της ορθόδοξης πίστης.
Το ιερό σκήνωμα του φυλάσσετε στον ομώνυμο Ναό του στην Νέα Καρβάλη του νομού Καβάλας.
Γύρω στα 12 χλμ έξω από την πόλη της Καβάλας, βρίσκεται το παραθαλάσσιο χωριό, η Νέα Καρβάλη, δημιούργημα ξεριζωμένων ανθρώπων από το Γκέλβερι της Καππαδοκίας. Στη μέση του χωριού βρίσκεται ο Ιερός Ναός του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, όπως υπήρχε αντίστοιχος Ναός του Αγίου στο Γκέλβερι (Καρβάλη) της Καππαδοκίας.

Όσον αφορά τον Ι. Ν. στο Γκέλβερι της Καππαδοκίας, το καμπαναριό του Ναού δώρισαν κάτοικοι της Οδησσού, και το ξυλόγλυπτο Τέμπλο το έκανε δώρο στον Ιερό Ναό ο Τσάρος Νικόλαος Α΄. Εκεί φυλασσόταν στο χωριό Γκέλβερι από το 390 μ.Χ., το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου, μαζί και τα Άγια Λείψανα του πατέρα του Γρηγορίου, Μητροπολίτου Ναζιανζού, ως το 1924.
Στα χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής, με την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι ξεριζωμένοι Γκελβεριώτες έσωσαν από τον Ναό τους όλα τα τιμαλφή, όμορφες εικόνες, ασημένια καντήλια και τα Άγια Λείψανα των Αγίων και τα μετέφεραν με καράβι στην νέα τους πατρίδα, στην Ελλάδα, στην περιοχή της Καβάλας, όπου δημιουργήθηκε η Νέα Καρβάλη.
Προς τιμήν του Αγίου και Μεγάλου Ιεράρχη, χτίσθηκε στη Νέα Καρβάλη του νομού Καβάλας Ναός, ο οποίος είναι ιδίου αρχιτεκτονικού ρυθμού, όπως εκείνος του Γκέλβερι της Καππαδοκίας. Ο Ναός είναι αφιερωμένος στον διαπρεπή λόγιο Γρηγόριο Θεολόγο ή Ναζιανζηνό και από το 1924 φυλάσσεται εδώ το σεπτό Σκήνωμά του.
Κάθε χρόνο, παραμονή της Εορτής του, στις 24 Ιανουαρίου, γίνεται Μέγας Εσπερινός και στην συνέχεια Αγρυπνία. Ανήμερα της εορτής του, στις 25 Ιανουαρίου το πρωί, τελείται Θεία Λειτουργία και γίνεται Περιφορά του σεπτού Σκηνώματος, στα δρομάκια του χωριού. Στη συνέχεια, παραμένει για το Ιερό Προσκύνημα στον πρόναο της Εκκλησίας ώσπου να περάσει και ο τελευταίος πιστός.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας σου, τάς τῶν ῥητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας· ὡς γάρ τά βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι, καί τά κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι. Ἀλλά πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.
Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον
Θεολόγῳ γλώττῃ σου, τάς συμπλοκάς τῶν ῥητόρων, διαλύσας ἔνδοξε, ὀρθοδοξίας χιτῶνα, ἄνωθεν, ἐξυφανθέντα τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐστόλισας, ὅν καί φοροῦσα, σύν ἡμῖν κράζει, τοῖς σοῖς τέκνοις· Χαίροις Πάτερ, θεολογίας ὁ νοῦς ὁ ἀκρότατος.
Αποφθέγματα Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου
• Ο Θεός από κάθε άνθρωπο που είναι βαφτισμένος, αυτά τα τρία ζητάει: Από την ψυχή ορθή πίστη, από τη γλώσσα την αλήθεια και από το σώμα τη σωφροσύνη.
• Ζήτα απ’ το Θεό να σου είναι σπλαχνικός, όσο όμως εύσπλαχνος είσαι και εσύ.
• Ο ευεργετημένος πρέπει να θυμάται το καλό που του έκαναν, ο ευεργέτης όμως καθόλου.
• Ας κερδίζουμε τις ψυχές μας με τις ελεημοσύνες, ας δώσουμε από τα υπάρχοντά μας στους φτωχούς, για να γίνουμε πλούσιοι σε ουράνια αγαθά.
• Μη θέλεις να πείσεις με τα λόγια, αλλά με τα έργα. Μισώ την διδασκαλία που είναι αντίθετη με τον τρόπο ζωής.
• Πρέπει να είμαστε ευκολομετακίνητοι από το κακό προς το καλύτερο, και αμετακίνητοι από το καλό προς το χειρότερο.
• Καλύτερα να νικιέται κάποιος όταν πρέπει, παρά να νικά με τρόπο αθέμιτο και επικίνδυνο.
• Το Άγιο Πνεύμα αποκαλύπτεται, φωτίζει, ζωοποιεί, μάλλον είναι το ίδιο φως και ζωή. Καθιστά τους ανθρώπους ναούς, τους θεοποιεί και τους τελειοποιεί.
• Είναι γνώρισμα της ψυχής που αγαπά τον Θεό να υποτάσσει στα θεία καθετί το ανθρώπινο.
• Τα γυμνά κόκκαλα πείθουν όσους τα βλέπουν ότι τίποτε από τα γήινα δεν είναι δικό μας.
• Είναι δύσκολο να υποψιασθεί το κακό εκείνος που με δυσκολία στρέφεται στην κακία.
• Η νωθρότητα είναι σύζυγος του ύπνου, και η οκνηρία μητέρα της πείνας.
• «Τίς δ’ ό Αντίχριστός; Πλήρες ιού θηρίον, άνήρ δυνάστης». («Ποιος είναι ο Αντίχριστος; Θηρίο όλο δηλητήριο, άνθρωπος δυνάστης»).
• Πρέπει κανείς να βαδίζει στη μέση, πιο φιλοσοφικά από τους εντελώς άσχετους και πιο ανθρώπινα από όσους φιλοσοφούν δίχως μέτρο.
• Όταν δίνει ο Θεός, δεν έχει δύναμη ο φθόνος και όταν δεν δίνει, δεν έχει δύναμη ο κόπος.
• Όπως όλα τα άλλα, έτσι και οι γάμοι των χριστιανών πρέπει να έχουν και την κοσμιότητα, και κοσμιότητα είναι η σεμνότητα.
• Περισσότερο εξέταζε τον εαυτό σου και όχι τους άλλους’ γιατί στο ένα θα είσαι κερδισμένος εσύ, στο άλλο οι άλλοι.
• Ούτε να έχεις μεγάλο θάρρος, ούτε να απελπίζεσαι υπερβολικά. Το πρώτο σε εξασθενεί, το δεύτερο σε ρίχνει κάτω.
• Υπάρχει τρόπος να δείξουμε καλή πλεονεξία: Ας δώσουμε κάτι μικρό κατά την παρούσα ζωή, για να πλουτίσουμε στην μέλλουσα.
• Σπουδαιότερο είναι να αγωνίζεσαι, παρά να προετοιμάζεις άλλους να αντιμετωπίζουν τις συμφορές.
• Πράγματι, είναι στενός ο δρόμος της αλήθειας, είναι μονοπάτι που και από τις δύο πλευρές έχει γκρεμό, γεμάτο από δυσκολίες.
• «Εύκολον είς απάτην το καθ’ ηδονήν άπαν» (Εύκολα εξαπατά καθετί που περιέχει ηδονή).
• Το έργο που δεν έχει λόγο, είναι καλύτερο από το λόγο χωρίς έργο.
• Για τους ανθρώπους μεγάλη δόξα στη ζωή είναι η γνώση, αλλά και κακό για όσους την χρησιμοποιούν άσχημα.
• Αρετή που δεν ασκείται έμπρακτα, γρήγορα κάτω από την επήρεια των διαφόρων περιστάσεων εξαφανίζεται.
• Εκείνων που ο αγώνας είναι τέλειος, τελειότερη είναι η αμοιβή και εκείνων που δεν είναι τέλειος ο αγώνας, ελλιπής είναι η αμοιβή.
• «Λάμπει άστρων μάλλον ευσεβής βίος» (Λάμπει περισσότερο από τα αστέρια ο ευσεβής βίος)
• «Νους λεπτός όγκον εκδιώκει γαστέρος».
• «Το μεν αληθές εν, το δε ψεύδος πολυσχιδές».
• «Θράσος είναι το θάρρος γι’ αυτά που δεν πρέπει να τολμά
κανείς».