Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2021

Μια μικρή συμπλήρωση



Φίλτατε Συνάδελφε Νικόλαε,
Σε ευχαριστώ θερμώς για την καλοδεχούμενη διόρθωση-συμπλήρωση και μάλιστα
θα την στείλω και στους φίλους του προηγουμένου σχετ. μηνύματος μου,
ούτως ώστε οι καλοί φίλοι να ενημερωθούν πληρέστερα για τα όσα συνέβη-
σαν στην κρίσιμη μάχη του Μάτζικερτ (1071 π.Χρ.), οπότε επιταχύνθηκε
η φθορά της Βασιλεύουσας, με την τραγική κατάληψη 1204-1061 μ.Χρ. από
την Δ' Σταυροφορία(Φράγκους & Ενετούς) που ρήμαξαν την Πόλη. Και για
πολλούς λόγους ήλθε και η 29η Μαίου 1453, διότι πολλά θα έπρεπε να είχαν
προηγηθεί, ως ικανή προετοιμασία, όπως έγραφε και συμβούλευε συνεχώς
ο Σοφός Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, ο Βησσαρίων κλπ.
Νικόλα τις καλύτερες ευχές για καλό και ευλογημένο Θέρος .
Με τιμή και αγάπη

Παύλος Ν. Ευθυμίου



Παραθέτοντας από nintze@law.auth.gr:

Αγαπητέ μου Παύλε,

το μήνυμα αυτό το στέλνω μόνο σε εσένα, διότι θα ήθελα να μου επιτρέψεις να κάνω μια συμπλήρωση στο σημείο εκείνο του κειμένου σου που αναφέρεται στο Ματζικέρτ και στον Αυτοκράτορα-στρατηγό Ρωμανό Δ΄ Διογένη.

Γράφεις:

"Μαντζικερτ 1071 μ.Χρ. βλακώδης ήττα των βυζαντινών με αρχηγό των
στρατευμάτων έναν εξαιρετικό Στρατηγό (Ρωμανός Διογένης), που τον
εγκατέλειψαν τα μικρασιατικά στρατεύματα του, τον έπιασαν οι τούρκοι
και τον τύφλωσαν. Σε λίγο καιρό γέμισαν τα μάτια του σκουλήκια και
πέθανε με φρικτούς πόνους".

Πράγματι βλακώδης ήττα των Βυζαντινών με ηγέτη τον εξαίρετο στρατηγό και Αυτοκράτορα Ρωμανό Δ΄ Διογένη. Στο στράτευμά του δεν συμμετείχαν μόνο Μικρασιάτες, αλλά όπως πάντοτε στον Βυζαντινό στρατό συμμετείχαν και πολλοί άλλοι Βαλκάνιοι (όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση χιλιάδες Σέρβοι) και η ήττα οφειλόταν σε προδοσία που εξυφάνθηκε στην Κωνσταντινούπολη και εκτελέστηκς κατά τη διάρκεια της μάχης του Ματζικέρτ. Ένας από τους αρχηγούς της συνωμοσίας ήταν και ο συγγενής του πρώην Αυτοκράτορα Δούκας, ο οποίος κατά τη μάχη του Ματζικέρτ, άνευ λόγου, διέταξε οπισθοχώρηση των στρατευμάτων, τη στιγμή που ο Ρωμανός έκανε έφοδο κατά του αρχηγού των Σελτζούκων Αλπ Αρσλάν, ως άλλος Αλέξανδρος κατά του Δαρείου. Έτσι, λόγω της άτακτης υποχώρησης, που ακαίρως και προδοτικά διατάχθηκε από τον αρχηγό των οπισθοφυλακών Δούκα, ο Ρωμανός βρέθηκε περικυκλωμένος από τους Σελτζούκους και συνελήφθη αιχμάλωτος. Ο Δούκας πρόδωσε διότι δεν ήθελε να μονιμοποιηθεί στην εξουσία ο Ρωμανός, που ήταν επαρχιώτης στρατηγός (από την Καππαδοκία). Αν ο Ρωμανός νικούσε στο Ματζικέρτ, θα εδραιωνόταν στην εξουσία και θα μηδενίζονταν οι πιθανότητες να ανέλθουν στον αυτοκρατορικό θρόνο ένα ή και τα δύο παιδιά του πρώην Αυτοκράτορα, του οποίου συγγενής ήταν ο Δούκας.

Επίσης, πριν τη μάχη του Ματζικέρτ, ο Ρωμανός έστειλε ένα μεγάλο τμήμα του στρατού του να κάνει κυκλωτική κίνηση, έτσι ώστε να περικυκλώσει τους Σελτζούκους.   Στο πλαίσιο του σχεδίου των συνωμοτών, το τμήμα αυτό του στρατεύματος, αντί να ακολουθήσει τις διαταγές του Αυτοκράτορα, αυτοδιαλύθηκε.
Αλλά και δίχως την περικύκλωση, ο Βυζαντινός στρατός θα νικούσε αν δεν δινόταν η προδοτική διαταγή από τον Δούκα για την άνευ λόγου υποχώρηση, που είχε ως συνέπεια να συλληφθεί αιχμάλωτος από τους Σελτζούκους ο Αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης.

Ο αρχηγός των Σελτζούκων Αλπ Αρσλάν δεν περίμενε ότι ήταν δυνατόν να επιτύχει μια τέτοια νίκη εναντίον του Βυζαντινού στρατού. Και ιδίως δεν πίστευε ότι είχε συλλάβει αιχμάλωτο τον Αυτοκράτορα, ο οποίος αυτοπαρουσιάστηκε στον Αλπ Αρσλάν και ανέμενε να τον τυφλώσουν, κατά τη συνήθη τότε πρακτική. Ο Αλπ Αρσλάν όμως δεν πίστεψε ότι ο αιχμάλωτος που παρουσιάστηκε μπροστά ως Αυτοκράτορας Ρωμανός ήταν πράγματι ο Αυτοκράτορας των Ρωμαίων (Βυζαντινών). Νόμιζε ότι του έλεγαν ψέματα ότι δήθεν είχε συλλάβει τον Αυτοκράτορα. Πέρασαν τέσσερεις ημέρες για να πεισθεί από αξιόπιστους μάρτυρες ότι πράγματι είχε συλλάβει τον Αυτοκράτορα. Κι όταν επιτέλους πείστηκε, κάλεσε τον Ρωμανό και αντί να τον τυφλώσει, του ζήτησε να συνεχίσει να κυβερνά την Αυτοκρατορία, καταβάλλοντας κάποιο χρηματικό ποσό και εφόδια για τον στρατό των Σελτζούκων, διότι ο ίδιος ο Αλπ Αρσλάν δεν ενδιαφερόταν να εισβάλει στη Μικρά Ασία, αλλά είχε ως στρατηγικό στόχο να καταλάβει τη Βαγδάτη και να ανακηρυχτεί Μέγας Σελτζούκος της Βαγδάτης. Στο δρόμο που πήγαινε για τη Βαγδάτη, ο Αλπ Αρσλάν δολοφονήθηκε από έναν Τουρκομάνο φύλαρχο.

Από την άλλη μεριά, ο Ρωμανός εγκαταστάθηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του την Καισάρεια της Καππαδοκίας, και άρχισε να κυβερνά από εκεί, με ένα από τα πρώτα κυβερνητικά μέτρα, που πήρε να είναι η ελάφρυνση των φόρων που επέβαλε η Κωνσταντινούπολη στους αγρότες, κι έτσι η αγροτιά ανακουφίστηκε και αναζωογονήθηκε η ύπαιθρος χώρα. Οι συνωμοτικοί κύκλοι της Κωνσταντινούπολης όμως    άρχισαν να ανησυχούν. Έστειλαν στρατό και συνέλαβαν τον Ρωμανό, τον φυλάκισαν σε ένα από τα Πριγκηπόννησα (αν θυμάμαι καλά στη νήσο Πρώτη) και τον τύφλωσαν. Οι πληγές στα μάτια του μολύνθηκαν και σκουλήκια έτρωγαν τον εγκέφαλο του Ρωμανού. Οι χρονικογράφοι έχουν γράψει ότι οι γοερές κραυγές του Ρωμανού ακούγονταν στην Πόλη. Αυτό ήταν το τραγικό τέλος του σπουδαίου στρατηγού και Αυτοκράτορα Ρωμανού Δ΄ Διογένη.

Με ιδιαίτερη εκτίμηση

Νίκος Ιντζεσίλογλου