Παρασκευή, 1 Οκτωβρίου 2021

Η πνευματική επιρροή της Καππαδοκίας στον εκχριστιανισμό της Μεγάλης Αρμενίας

 

Σήμερα, 30 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Ιερομάρτυρα Γρηγορίου Φωτιστή της Μεγάλης Αρμενίας.


Η Αρμενία υπήρξε σημαντική κοιτίδα του Χριστιανισμού κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Σύμφωνα με την παράδοση, οι πρώτοι που έφεραν το χριστιανικό μήνυμα στις χώρες του Καυκάσου, ήταν οι απόστολοι Θαδδαίος και Βαρθολομαίος. Αλλά οι διωγμοί εκ μέρους των ειδωλολατρών ηγεμόνων της περιοχής δεν επέτρεψαν να αναπτυχθούν ιδιαίτερα οι εκεί χριστιανικές κοινότητες. Αυτά μέχρι την εμφάνιση του αγίου Γρηγορίου, ο οποίος έλαβε την προσωνυμία του Φωτιστή της Αρμενίας.
Ο Ιερομάρτυρας Γρηγόριος ήταν Πάρθος από επιφανή οικογένεια και ήταν γιός συγγενούς του βασιλιά της Αρμενίας. Έζησε κατά τους χρόνους του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284-305), που ήταν ο μεγαλύτερος διώκτης των Χριστιανών.
Από την άποψη της πνευματικότητας και της χριστιανικής πίστης του Γρηγορίου μεγάλη σημασία έχει το γεγονός ότι κατηχήθηκε στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη και στη συνέχεια την ασπάστηκε δεχόμενος το Άγιο Βάπτισμα, στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Παράλληλα, ο Γρηγόριος έλαβε σπουδαία μόρφωση, λόγω της ευγενικής και πλούσιας οικογένειάς του, και ταυτόχρονα διακρινόταν για την ευσέβειά του και τον ενάρετο βίο του. Για τους λόγους τούτους έχαιρε μεγάλης εκτίμησης από τους συμπατριώτες του. Αφού έτσι απόκτησε ισχυρά παιδευτικά θεμέλια και πήρε τον φωτισμό στην χριστιανική πίστη στην πλουσιοπάροχη πηγή της, δηλαδή στην Καισάρεια της Καππαδοκίας και αφού πρώτα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος, στη συνέχεια μετέβη στην Αρμενία, για να διαδώσει το ιερό Ευαγγέλιο.
Στην Αρμενία ο συγγενής του άρχοντας Τιριδάτης (που ήταν ειδωλολάτρης και εξίσου φανατικός διώκτης των Χριστιανών με τον πατέρα του Κουσαρώ, τον οποίο είχε εν τω μεταξύ διαδεχθεί) προσπάθησε να τον πείσει να θυσιάσει στα είδωλα και να επιστρέψει στην πατρώα θρησκεία. Η αρνητική στάση του Γρηγορίου εξόργισε τον ειδωλολάτρη ηγεμόνα, ο οποίος τον οδήγησε στη φυλακή και στα βασανιστήρια (μέχρι και στα άγρια θηρία τον έριξε). Παρά τα δεινά που υπέστη, ο Γρηγόριος ξεπέρασε αλώβητος τα μαρτύρια παραμένοντας σταθερός στην χριστιανική πίστη και στο ορθόδοξο φρόνημα. Τίποτα δεν κλόνισε την πίστη και το φρόνημα του Γρηγορίου. Αντίθετα το φρόνημα και η πίστη του ισχυροποιήθηκαν σε τέτοιο βαθμό, που ο ειδωλολάτρης άρχοντας εντυπωσιάστηκε από την αλήθεια που κήρυττε με λόγο και με πράξεις ο Γρηγόριος, ώστε τελικά από θαυμασμό προς την πίστη του Γρηγορίου μεταστράφηκε ο ίδιος ο Άρχοντας, κι αφού κατηχήθηκε από τον Γρηγόριο, βαπτίστηκε στο όνομα του αγίου Τριαδικού Θεού και μετάλαβε των Αχράντων Μυστηρίων. Η είσοδος του Αρμένιου άρχοντα στη Εκκλησία οδήγησε πολλούς ομοεθνείς του στο δρόμο της χριστιανικής ορθόδοξης πίστης.
Χάρη στο αποστολικό του έργο, ο άγιος Γρηγόριος ανήκει στους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας. Για τους Αρμενίους θεωρείται ο φωτιστής τους και γι’ αυτό τον αποκαλούν Αουσάβοριτς, δηλαδή Φωτιστή, διότι αυτός τους έβγαλε από τα πνευματικά σκοτάδια και τους οδήγησε στο Φως το αληθινό, στον Ήλιο της Δικαιοσύνης. Έτσι, ο άγιος Γρηγόριος ο Φωτιστής υπήρξε ο ουσιαστικός ιδρυτής της Αρμενικής Εκκλησίας και ο μεγάλος φωτιστής του Αρμενικού λαού και γι’ αυτό τιμάται με τον πιο εξαιρετικό τρόπο από τους Αρμενίους. Το ιεραποστολικό έργο του Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή επεκτάθηκε και σε άλλες όμορες χώρες και περιοχές του Καυκάσου. Μάλιστα ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει ότι ο άγιος Γρηγόριος ο Φωτιστής βάπτισε στον Ευφράτη ποταμό πάνω από τέσσερα εκατομμύρια Αρμενίους, Ασσυρίους και Πέρσες, και ότι έχτισε τρεις περίλαμπρους ναούς προς τιμή της αγίας Μάρτυρος Γαϊανής και των συν αυτής αγίων Παρθένων.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Φωτιστής κοιμήθηκε ειρηνικά στις 30 Σεπτεμβρίου του έτους 325 μ.Χ.. Ως γνωστόν ο 4ος αιώνας μ.Χ. θεωρείται και ως ο «χρυσούς αιών της Καππαδοκίας».
Η Αρμενική Εκκλησία παρέκκλινε από την Ορθόδοξη πίστη τον 5ο αιώνα, όταν απέρριψε τις αποφάσεις της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451) και συντάχτηκε με τους Μονοφυσίτες, ακολουθώντας έναν μετριοπαθή Μονοφυσιτισμό, τον οποίο ακολουθεί μέχρι σήμερα.

Πηγές:

https://www.pentapostagma.gr/ekklisia/pneymatika-ofelima/7039650_agios-grigorios-o-fotistis-tis-armenias
https://www.ekklisiaonline.gr/arxontariki/o-agios-ieromartys-grigorios-fotistis-tis-armenias-30-septemvriou/
https://churchofcyprus.org.cy/27131